راهبرد ترامپ برای ترساندن ایران نتیجه معکوس داده است/ هزینه فوری تشدید تحریم‌ها احتمالاً پیش از هر گروه دیگری بر دوش مردم ایران خواهد افتاد/ احتمال ادامه بن‌بست میان تهران و واشنگتن، به اندازه احتمال از سرگیری جنگ جدی است

نیویورک‌تایمز با اشاره به ارزیابی تحلیلگران نوشت، مقام‌های ایرانی ظاهراً به این جمع‌بندی رسیده‌اند که مقاومت در برابر فشار اقتصادی آمریکا و حفظ اهرم تنگه هرمز، بیش از دادن امتیازات عمده در یک توافق احتمالی برای تهران دستاورد خواهد داشت. در مقابل، واشنگتن امیدوار است تشدید فشار اقتصادی بتواند نتیجه‌ای را رقم بزند که عملیات نظامی نتوانسته به آن دست یابد.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، روز چهارشنبه بار دیگر تهدید کرد کشورهایی که به تجارت با ایران ادامه دهند، با «پیامدهای اقتصادی بسیار سنگین» روبه‌رو خواهند شد.

«نیکول گراژفسکی»، استادیار مرکز مطالعات بین‌المللی دانشگاه ساینس‌پو در پاریس، وضعیت کنونی را «بلاتکلیفی دائمی» توصیف کرد و گفت طی ماه‌های گذشته تغییر اساسی چندانی رخ نداده، جز اینکه موضع ایران تثبیت‌تر شده و تلاش‌های مکرر آمریکا برای یافتن راه خروج از وضعیت فعلی نیز تاکنون به نتیجه نرسیده است.

بر اساس این گزارش، تهران در ماه جاری مجموعه‌ای از خواسته‌های خود را برای بازگشایی تنگه هرمز به واشنگتن ارائه کرده است. لغو تحریم‌ها، آزادسازی دارایی‌های بلوکه‌شده و پرداخت غرامت جنگی از جمله خواسته‌هایی است که در این چارچوب مطرح شده است.

«مهرزاد بروجردی»، رئیس دانشکده هنر، علوم و آموزش دانشگاه علم و فناوری میسوری، نیز گفت تهران پس از عبور از شوک اولیه جنگ، اکنون تلاش دارد قدرت و توان بازدارندگی خود را به نمایش بگذارد. به گفته او، استفاده از تنگه هرمز به‌عنوان یک اهرم راهبردی و اتخاذ مواضع سخت‌گیرانه در مذاکرات موازی با آمریکا و عمان را باید در همین چارچوب ارزیابی کرد.

نیویورک‌تایمز در ادامه نوشت، اظهارات ترامپ طی ماه‌های گذشته میان تهدید به تشدید حملات علیه ایران و وعده نزدیک بودن یک توافق دیپلماتیک در نوسان بوده است. با این حال، اگر هدف از این رویکرد ایجاد ترس در تهران و وادار کردن مقام‌های ایرانی به امتیازدهی بوده باشد، نشانه‌ها حاکی از آن است که این سیاست نتیجه‌ای معکوس داشته است.

به نوشته این روزنامه، مقام‌های ایرانی ظاهراً به این ارزیابی رسیده‌اند که ترامپ تمایلی به ورود دوباره به یک جنگ تمام‌عیار ندارد؛ جنگی که می‌تواند قیمت جهانی نفت را افزایش دهد و در داخل آمریکا نیز از حمایت افکار عمومی برخوردار نباشد.

«الکس واتانکا»، پژوهشگر ارشد مؤسسه خاورمیانه در واشنگتن، در همین زمینه گفت به نظر می‌رسد محاسبه تهران این است که آمریکا در نهایت از یک رویارویی پرهزینه و بدون چشم‌انداز روشن خسته خواهد شد.

در همین حال، دولت آمریکا بخش عمده تمرکز خود را بر تشدید فشار اقتصادی علیه ایران قرار داده است. «جرد کوشنر»، داماد و فرستاده ترامپ، روز دوشنبه در گفت‌وگو با فاکس‌نیوز مدعی شد مقام‌های ایرانی «هیچ علاقه‌ای به انجام کاری که برای ما منطقی باشد، نشان نمی‌دهند».

کوشنر، داماد و مشاور ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره وضعیت مذاکرات، به محاصره دریایی اشاره کرد و گفت افزایش فشار بر اقتصاد ایران در حال حاضر یکی از محورهای اصلی سیاست ترامپ است.

ترامپ نیز روز سه‌شنبه اعلام کرد این محاصره همچنان «به‌طور کامل» برقرار است. او در عین حال مدعی شد تنگه هرمز کاملاً باز است؛ ادعایی که در شرایطی مطرح می‌شود که مقام‌های دریانوردی از وقوع حملات اخیر به برخی کشتی‌ها خبر داده‌اند.

«اسکات بسنت»، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز اخیراً در گفت‌وگو با نیوزمکس اعلام کرد واشنگتن در حال طراحی اقداماتی است که به ادعای او در تاریخ انزوای اقتصادی یک کشور بی‌سابقه خواهد بود.

نیویورک‌تایمز یادآور شد: ایران پیش از این نیز دوره‌های سنگین فشار و تحریم اقتصادی را تجربه کرده است. تهران در سال ۲۰۱۵، پس از سال‌ها تشدید تحریم‌های بین‌المللی، با توافق هسته‌ای موافقت کرد و محدودیت‌هایی را در برنامه هسته‌ای خود پذیرفت.

با این حال، این روزنامه تأکید کرد که هزینه فوری تشدید تحریم‌ها احتمالاً پیش از هر گروه دیگری بر دوش مردم ایران خواهد افتاد؛ مردمی که هم‌اکنون نیز با تورم بالا و فشارهای اقتصادی گسترده مواجه‌اند.

واتانکا همچنین هشدار داد که از سرگیری جنگ می‌تواند دامنه درگیری را به زیرساخت‌های انرژی منطقه، پایگاه‌های آمریکا در خاورمیانه و مسیرهای کشتیرانی تجاری گسترش دهد.

نیویورک‌تایمز در پایان نوشت: در شرایط فعلی، احتمال ادامه بن‌بست میان تهران و واشنگتن، بدون دستیابی به راه‌حلی برای اختلافات اصلی از جمله برنامه هسته‌ای ایران و وضعیت تنگه هرمز، دست‌کم به اندازه احتمال از سرگیری جنگ جدی است.

گراژفسکی در جمع‌بندی این وضعیت هشدار داد هرچه این دوره بلاتکلیفی طولانی‌تر شود، تثبیت آن بیشتر خواهد شد و یافتن راه خروجی که هیچ‌یک از طرفین آن را به‌منزله عقب‌نشینی یا امتیازدهی تلقی نکند، دشوارتر می‌شود.