این برنامه که با عنوان ADUO یا «توسعه و ارتقای اضافی» شناخته میشود، یکی از بخشهای مهم قوانین جدید فرمول یک است. مقررات تازه با تغییرات گسترده در ساختار فنی خودروها و نزدیک شدن سهم موتور درونسوز و بخش الکتریکی به نسبت تقریبی 50-50، یکی از بزرگترین تحولات تاریخ اخیر این ورزش محسوب میشود.
فیا با ایجاد سازوکار ADUO تلاش دارد از شکلگیری فاصلههای بزرگ میان تولیدکنندگان موتور جلوگیری کند؛ فاصلهای که در آغاز دوره موتورهای هیبریدی V6 در سال 2014 به وضوح دیده شد. در آن زمان، برتری یک سازنده موتور میتوانست برای سالها بر توازن رقابت در فرمول یک تأثیر بگذارد و سایر رقبا را با فاصله قابل توجهی عقب نگه دارد.
بر اساس این سیستم، سازندگانی که عملکرد واحد قدرت آنها پایینتر از شاخص تعیین شده فیا باشد، میتوانند امتیازهایی برای توسعه بیشتر دریافت کنند. این امتیازها شامل افزایش زمان آزمایش روی داینامومتر، امکان دریافت مجوزهای بیشتر برای توسعه و هومولوگیشن موتور و همچنین افزایش متناسب سقف هزینههای مرتبط با توسعه واحد قدرت است.
در نخستین ارزیابی این سازوکار، حضور مرسدس در میان سازندگانی که واجد شرایط دریافت کمک بودند، توجه زیادی را جلب کرد. مرسدس در حالی مشمول طرح ADUO شد که واحد قدرت این شرکت در بخش قابل توجهی از فصل به عنوان یکی از قدرتمندترین و رقابتیترین موتورهای شبکه شناخته میشد.
بر اساس نتایج رسمی فیا، مرسدس در محدوده عملکردی 2 تا 4 درصد قرار گرفته است. به همین دلیل، این سازنده آلمانی اجازه خواهد داشت یک مجوز اضافی برای هومولوگیشن و توسعه در سال 2026 و یک مجوز دیگر در سال 2027 دریافت کند. همچنین، سقف هزینهها و میزان زمان مجاز برای آزمایش روی داینامومتر نیز متناسب با این امتیازها افزایش خواهد یافت.
در مقابل، آئودی، فراری و هوندا در گروهی قرار گرفتند که فاصله عملکردی آنها بیش از چهار درصد ارزیابی شده است. بر این اساس، هر یک از این سه سازنده میتوانند دو مجوز توسعه اضافی در سال 2026 و دو مجوز دیگر در سال 2027 دریافت کنند؛ امتیازی که همراه با افزایش ظرفیت آزمایش و هزینه در بخش توسعه واحد قدرت خواهد بود.
عدم قرار گرفتن ردبول در میان دریافتکنندگان این کمکها نیز یکی از نکات قابل توجه نتایج اولیه بود. ردبول که نخستین واحد قدرت داخلی خود را با همکاری فورد توسعه داده، با وجود اینکه هنوز نتوانسته با موتور جدید خود به پیروزی در یک گرندپری برسد، در فهرست سازندگانی که واجد شرایط دریافت امتیازاهای ADUO هستند، قرار نگرفت.
فیا در توضیح نتایج دومین دوره ارزیابی اعلام کرد که در این مرحله، هیچ مجوز توسعه اضافی دیگری به هیچ یک از سازندگان واحد قدرت اعطا نشده است. نهاد حاکم بر فرمول یک همچنین تأکید کرد که به دلیل محرمانه بودن دادههای فنی و حفاظت از مالکیت معنوی شرکتها، جزئیات بیشتری درباره شاخصهای دقیق اندازهگیری عملکرد موتورهای مختلف منتشر نخواهد شد.
نیکولاس تومباسیس، مدیر بخش مسابقات تکنفره فیا با اشاره به فرایند بررسیها اعلام کرد که این نهاد تحلیل گسترده و دقیقی را در چارچوب ارزیابی ADUO انجام داده است. به گفته او، کیفیت دادههای جمعآوری شده و روش تحلیل آنها به سطحی رسیده که فیا اعتماد بالایی به نتایج به دست آمده دارد.
تومباسیس همچنین تأکید کرد که فیا در انتشار جزئیات نتایج باید محرمانگی اطلاعات فنی و مالکیت معنوی تیمها و سازندگان موتور را رعایت کند. او افزود که ADUO برای نخستین بار در این فصل اجرایی شده و به همین دلیل، ممکن است در آینده و پس از گفتوگو با تمامی سازندگان واحد قدرت، بخشهایی از این سازوکار مورد بازنگری و اصلاح قرار گیرد.
فیا همچنین تأیید کرد که سومین دوره ارزیابی از گرندپری هلند در زاندفورت آغاز شده و هفت مرحله بعدی مسابقات را در بر خواهد گرفت. این دوره با پایان گرندپری مکزیکوسیتی به پایان میرسد و نتایج آن میتواند تصویر تازهای از وضعیت رقابتی سازندگان موتور در فرمول یک ارائه دهد.
اجرای ADUO در نهایت نشان میدهد که فیا در دوره جدید قوانین فرمول یک، تنها به محدودیتهای مالی و فنی اکتفا نکرده و تلاش دارد با استفاده از سازوکارهای توسعهای، مانع شکلگیری یک برتری طولانیمدت و غیرقابل جبران شود. با ادامه فصل و آغاز دورههای بعدی ارزیابی، باید دید این سیستم تا چه اندازه میتواند رقابت میان مرسدس، فراری، هوندا، آئودی و سایر سازندگان واحد قدرت را به یکدیگر نزدیکتر کند.
منبع: تسنیم
