زخمی که خوب نمی‌شود: چرا رکورد بیکاری می‌شکند اما بیکاران برنمی‌گردند؟

تصور کنید کش را تا نهایت توان می‌کشید و بعد رها می‌کنید. انتظار دارید به حالت اول برگردد، اما این‌بار بخشی از کش، شُل و تغییرشکل‌یافته باقی می‌ماند.

این تصویر ساده، عصاره‌ی یکی از هولناک‌ترین پدیده‌های اقتصاد کلان است: «اثر باتلاقی» یا هیسترزیس در بازار کار. پدیده‌ای که نشان می‌دهد بیکاری، مثل زخمی که خوب نمی‌شود، می‌تواند حتی پس از عبور بحران، ردّی ماندگار بر پیکر اقتصاد به جا بگذارد. مطالب پیشنهادی بازار کار در حال بازگشت به وضع قبل از کرونا ۱۴۰۰/۰۸/۲۱ پیش‌بینی اقتصاد ایران و جهان در ۲۰۲۲ ۱۴۰۰/۱۰/۰۹

درس‌های استاندارد اقتصاد می‌گوید بیکاری، پدیده‌ای چرخه‌ای است؛ اقتصاد که رونق بگیرد، کارگرانِ بیکارشده، دوباره سر کارشان برمی‌گردند و همه چیز به روال عادی بازمی‌گردد. اما داده‌های چهار دهه‌ی اخیر، از اروپای دهه‌ی ۱۹۸۰ تا بحران مالی ۲۰۰۸ و پاندمی کرونا، روایت متفاوتی دارند. در بسیاری از کشورها، نرخ بیکاری پس از شوک‌های بزرگ، دیگر به سطح قبلی خود بازنگشت. انگار اقتصاد در باتلاقی از بیکاری فرو رفته و بیرون آمدنش به این سادگی‌ها نیست. سه زخمی که التیام نمی‌یابند

اقتصاددانان، سه کانال اصلی برای این ماندگاری شوم شناسایی کرده‌اند که درک آن‌ها برای سیاست‌گذار امروز، حیاتی است.

نخست، «فرسایش سرمایه‌ی انسانی» است. مهارت، مثل ماهیچه می‌ماند؛ اگر مدتی از آن استفاده نکنی، تحلیل می‌رود. کارگری که هجده ماه از خط تولید دور مانده، دیگر آن سرعت و دقت سابق را ندارد. متخصصی که با فناوری روز بیگانه شده، حالا باید برای بازآموزی هزینه کند؛ هزینه‌ای که نه خودش دارد و نه لزوماً کارفرمایی حاضر به پرداخت آن است. این کارگر دیروز، امروز در چشم کارفرما، «منسوخ‌شده» به حساب می‌آید. …