ایست فرهنگ عمومی پشت چراغ قرمز!

جوان آنلاین: چراغ راهنمایی در تقاطع‌های شلوغ شهرمان قرمز می‌شود. این تغییر رنگ ساده‌ترین و جهانی‌ترین زبان قانون است. زبانی که هیچ مرز، زبان و نژادی نمی‌شناسد. اما کافی است چند دقیقه‌ای به این چهارراه خیره شویم تا ببینیم پشت همین چراغ قرمز، چه ماجرا‌های خاموشی از فرهنگ عمومی در جریان است. چهاردهم آبان‌ماه، «روز فرهنگ عمومی» می‌تواند روزی برای بازنگری ستون‌های نامرئی زندگی جمعی ما باشد. در این میان، اگر بخواهیم عینی‌ترین، ملموس‌ترین و روزمره‌ترین شاخص قانون‌مداری را پیدا کنیم، هیچ‌کجا به اندازه پشت فرمان خودرو‌ها و در پیچ‌وخم رفتار‌های ترافیکی نمی‌توانیم سراغ آن را بگیریم. اینجاست که می‌توانیم از یک ایهام زیبا و تأمل‌برانگیز بهره ببریم: «ایست فرهنگ عمومی پشت چراغ قرمز!» این عبارت دو معنای متضاد، اما هم‌راستا را به ذهن متبادر می‌کند. از یک سو، تصویری نگران‌کننده از «توقف و درجا زدن» فرهنگ عمومی است؛ زمانی که قوانین را نه از سر باور درونی، بلکه تنها به شرط حضور پلیس یا ترس از جریمه‌های سنگین رعایت می‌کنیم و فرهنگ قانون‌گرایی ما در تقاطع‌های زندگی درجا می‌زند، و از سوی دیگر، نقطه مقابل و کارکرد نجات‌بخش آن است؛ جایی که فرهنگ عمومی درست مانند یک مانع بازدارنده و قدرتمند جلوی قانون‌شکنی‌ها، بی‌اخلاقی‌ها و تضییع حقوق دیگران می‌ایستد. پارادوکس عجیب «قانون فقط برای دیگران است» یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های ما در زیست جمعی و یک خطای شناختی پنهان است. ما ناخودآگاه فکر می‌کنیم قانون برای دیگران نوشته شده است تا نظم برقرار بماند، اما خودمان مجازیم هر جا که کارمان گیر کرد، استثنا قائل شویم! راننده‌ای که خط‌کشی عابر پیاده را تسخیر می‌کند، چراغ زرد را دعوتنامه‌ای برای سرعت بیشتر می‌داند، یا حق تقدم دیگران را در یک ترافیک فشرده نادیده می‌گیرد، در واقع دارد به زبان بی‌زبانی می‌گوید: «منافع من از جمع مقدم‌تر است!» رفتار ترافیکی، آیینه‌ای … …