دیپلماسی عربی میان بیم و امید

موسی موحد: این روزها شاهد فعالیت بی‌امان قطری‌ها در عرصه میانجیگری میان تهران و واشینگتن هستیم و عمان نیز مسیری کاملا موازی با چین را در پیش گرفته است. اما این تکاپوها را نمی‌توان صرفا تلاشی دیپلماتیک برای کاهش تنش میان دو طرف تلقی کرد؛ این تحرکات بیش از هر چیز بازتاب نگرانی عمیق کشورهای عربی خلیج فارس از پیامدهای یک رویارویی نظامی جدید است. کشورهایی که امنیت، ثبات اقتصادی و چشم‌انداز توسعه خود را به آرامش منطقه‌ای گره زده‌اند، به‌خوبی می‌دانند وقوع جنگ، حتی در صورت محدودماندن اولیه، می‌تواند به‌سرعت از مرزهای ایران فراتر رود و زیرساخت‌های حیاتی، مسیرهای انرژی و موازنه امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد. با این حال، آیا نگرانی مشترک از جنگ برای تبدیل میانجیگری به توافقی پایدار کفایت می‌کند؟ در شرایطی که اختلافات تهران و واشینگتن ریشه‌دار، چندلایه و متأثر از بی‌اعتمادی متقابل است، ظرفیت واقعی دیپلماسی عربی برای مهار بحران تا کجاست و چه چشم‌اندازی می‌توان برای جلوگیری از تکرار تقابل نظامی ترسیم کرد؟ پاسخ به این سؤالات و پرسش‌هایی از این دست، محور و کانون گپ‌وگفتی با محمدصالح صدقیان، تحلیلگر ارشد جهان عرب و رئیس مرکز عربی مطالعات ایران است که در ادامه می‌خوانید.

 در شرایطی که عمان و قطر بخش قابل‌ توجهی از ظرفیت دیپلماتیک خود را برای جلوگیری از بازگشت تنش نظامی میان ایران و آمریکا به کار گرفته‌اند، این پرسش مطرح است که انگیزه واقعی کشورهای عربی حوزه خلیج فارس از ورود جدی به عرصه میانجیگری چیست؟ آیا نگرانی این کشورها از وقوع جنگی دیگر و گسترش دامنه آن به سراسر منطقه، محرک اصلی تحرکات دیپلماتیک آنهاست؟ از سوی دیگر، با توجه به پیچیدگی اختلافات تهران و واشینگتن، تا چه اندازه می‌توان به موفقیت این تلاش‌ها و دستیابی به توافقی برای جلوگیری از جنگ مجدد امیدوار بود؟ …