از عینیت تا اقناع عقلانی؛ نقد سروش بر فلسفه اخلاق تامس نیگل

*  نسبت «طبیعت و آگاهی» در فلسفه نیگل

سروش تامس نیگل را فیلسوفی باریک‌اندیش توصیف کرد که وارد مسیرهای کمتر آزموده‌شده می‌شود.

یکی از وجوه جذاب (و در عین حال نقدپذیر) فلسفه نیگل، قائل بودن به پیوستار میان جهان طبیعی و ظهور آگاهی و اختیار انسانی است؛ به‌گونه‌ای که علی‌رغم عدم باور به ماوراءالطبیعه، طبیعت را کاملاً بی‌جان و فاقد شعور نمی‌پندارد.

*  نقد عینیت اخلاقی و پیوند «دلیل» با «فاعل عاقل»

برخلاف باور نیگل به استقلال احکام اخلاقی از توافق یا درک انسان‌ها، سروش استدلال می‌کند که اخلاق و علوم طبیعی تفاوتی در شیوه اعتباربخشی ندارند؛ هر دو حوزه تنها زمانی تبدیل به معرفت می‌شوند که دلایلشان بتواند عقلا را متقاعد کند.

از دیدگاه سروش، «دلیل» امری مستقل و منتزع نیست، بلکه شأن معرفتی آن در گروِ ارزیابی … …