کنکور ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵؛ سمپاد، تهران و شکاف جنسیتی؛ سه ضلع یک بحران آموزشی

این گزارش با مقایسه داده‌های کمی کنکور سراسری دو سال متوالی، ۱۴۰۴ و ۱۴۰۵، تلاش می‌کند تصویری دقیق از وضعیت آموزش ایران ترسیم کند. پرسش اصلی این است: آیا نظام آموزشی کشور در مسیر گسترش فرصت‌ها و کاهش نابرابری حرکت می‌کند، یا الگوهای ساختاری آن هر سال بازتولید می‌شوند؟

در این گزارش، ۴۰ نفر برتر پنج گروه آزمایشی (۱۰ نفر اول گروه‌های ریاضی، تجربی و انسانی و ۵ نفر اول گروه‌های هنر و زبان‌های خارجی) به‌عنوان جامعه آماری در نظر گرفته شده‌اند تا مقایسه‌ای هم‌وزن میان دو سال ممکن شود. تمام درصدهای مربوط به ترکیب جنسیتی، توزیع جغرافیایی و سهم مدارس بر مبنای همین ۴۰ نفر محاسبه شده است.

داده‌های این گزارش از منابع رسمی شامل سازمان سنجش آموزش کشور و گزارش‌های منتشرشده در خبرگزاری‌های ایرنا، مهر، پانا و همچنین تحلیل‌های رسانه‌های اقتصادی و تحلیلی مانند دنیای اقتصاد، تابناک، فرهیختگان و خبرگزاری دانشجو استخراج شده است. در مواردی که آمار منابع مختلف با یکدیگر اختلاف داشته‌اند، مبنای مقایسه بر داده‌های رسمی و قابل‌راستی‌آزمایی گذاشته شده و اختلاف‌ها در متن گزارش توضیح داده شده است.

  جمعیت داوطلبان؛ رشدی که چهره رقابت را تغییر می‌دهد

نخستین تفاوت معنادار میان دو سال در حجم داوطلبان دیده می‌شود. در کنکور ۱۴۰۴، مجموعاً ۹۵۷ هزار و ۷۹۸ نفر در نوبت اول و ۸۲۲ هزار و ۹۵۳ نفر در نوبت دوم شرکت کردند. در سال ۱۴۰۵، این عدد به یک میلیون و ۷۰ هزار و ۲۴۱ نفر رسید؛ یعنی رشد حدود دو درصدی نسبت به سال قبل.

جدول زیر توزیع داوطلبان را به تفکیک گروه آزمایشی در دو سال نشان می‌دهد: …