رنج در نگاه نیچه - همدلی

همدلی-فرهاد امام‌جمعه|دیدگاه فردریش نیچه (۱۸۴۴-۱۹۰۰) درباره‌ی رنج یکی از عمیق‌ترین و متفاوت‌ترین نگرش‌ها در تاریخ فلسفه است. برخلاف بسیاری از فیلسوفان و روان‌شناسان که رنج را یک مشکل یا مانع می‌دانند، نیچه آن را ضروری، سازنده و حتی ارزشمند می‌بیند. در ادامه به شکل مختصر، دیدگاه نیچه درباره منشأ رنج، کارکرد آن، و راه‌های دگرگون‌سازی یا کاهش اثر منفی آن بررسی می‌شود:

۱. منشأ رنج از نگاه نیچه نیچه معتقد است: رنج بخشی جدایی‌ناپذیر از زندگی است. و جهان، فاقد معنا و نظم ذاتی است، و همین، زیستن را برای انسان سخت و گیج‌کننده می‌کند. انسان در کشمکش و تضاد میان غریزه و فرهنگ، قدرت و ضعف، خلقت و انفعال رنج می‌برد. او می‌نویسد: “انسان تنها موجودی است که باید معنای هستی‌اش را بیافریند؛ و این، خود منبع رنج است.”

۲. رنج و آفرینش معنا (نقش قدرت ذهنی) نیچه به‌جای تلاش برای فرار از رنج، می‌گوید باید معنایی در رنج بیابیم یا خلق کنیم. او معتقد بود: «کسی که چرایی زندگی را بداند، با هر چگونگی‌ای خواهد ساخت.» هر چند محتوی این عبارت با آن نظر که جهان فاقد معنای ذاتی است در تعارض قرار می گیرد. ولی این جمله بعدها الهام‌بخش ویکتور فرانکل در کتاب انسان در جستجوی معنا شد.

۳. آمادگی برای رنج: اصل «آری‌گویی به زندگی» نیچه آموزه‌ای دارد به نام: “آری گفتن به زندگی” (Amor fati=یا: عشق به سرنوشت)”، یعنی: هرچه که هست، هر تجربه‌ای – حتی رنج، بیماری، شکست – را نه‌تنها تحمل کن، بلکه دوست بدار و بپذیر. در این نگاه: رنج، مربی روح است. درد، لازمه‌ی رشد … …