مدیران پلتفرم‌های تجارت‌الکترونیکی: مقررات سخت‌گیرانه، بازار را به اینستاگرام می‌برد - پیوست

به گزارش پیوست، مسعود طباطبایی رئیس کمیسیون ریتیل‌تک و مدیرعامل دیجی‌کالا در پنل چشم‌انداز توسعه تجارت اجتماعی در رویداد رونمایی از گزارش سال ۱۴۰۳ انجمن تجارت الکترونیک، با اشاره به برابری تقریبی اندازه بازار فروش اینستاگرامی و بازارگاه‌های رسمی گفت: بخشی از رشد تجارت اجتماعی در شرایطی اتفاق افتاده که پلتفرم‌های رسمی با محدودیت‌هایی در عرضه کالا، مالیات و الزامات نظارتی مواجه‌اند که فروشندگان شبکه‌های اجتماعی الزام مشابهی برای رعایت آنها ندارند. در گروه‌هایی مانند لوازم آرایشی و بهداشتی، لوازم خانگی برقی و برخی گروه‌های دیگر، کالاهایی در شبکه‌های اجتماعی عرضه می‌شوند که پلتفرم‌های رسمی به دلایلی از جمله قاچاق شناخته شدن کالا، اجازه فروش آنها را ندارند. این تفاوت هزینه و مقررات، امکان رقابت برابر میان بازارگاه‌های رسمی و بخشی از فروشندگان شبکه‌های اجتماعی را کاهش می‌دهد.

طباطبایی با اشاره به سهم بالای پوشاک در تجارت اجتماعی گفت: داده‌های گزارش نیز نشان می‌دهد اینستاگرام در گروه‌هایی مانند پوشاک توانسته سهم قابل توجهی از بازار را به خود اختصاص دهد. بخشی از کالاهای مورد تقاضای کاربران از مسیرهای غیررسمی وارد کشور می‌شوند و سپس امکان عرضه آنها در شبکه‌های اجتماعی وجود دارد؛ امکانی که برای پلتفرم‌های رسمی محدودتر است.

طباطبایی در این باره هشدار داد و گفت: ادامه این وضعیت می‌تواند بخشی از تقاضای کاربران را به سمت فضایی سوق دهد که سطح نظارت و الزامات خدماتی در آن پایین‌تر است. این در حالی است که فروشگاه‌های اینستاگرامی موفق و قابل اعتماد نیز در این بازار فعالیت می‌کنند، اما در کنار آنها فروشندگانی حضور دارند که الزاماتی مانند استانداردهای خدمات، پاسخگویی و حقوق مصرف‌کننده را به اندازه پلتفرم‌های رسمی رعایت نمی‌کنند.

مدیرعامل دیجی‌کالا ادامه داد: تجارت اجتماعی می‌تواند به‌جای تبدیل شدن به رقیبی خارج از قواعد بازار رسمی، فرصتی برای توسعه کل تجارت الکترونیکی باشد. مشروط بر اینکه امکان اتصال این دو فضا فراهم و تفاوت میان الزامات فعالیت رسمی و غیررسمی کاهش پیدا کند. افزایش فشارهای نظارتی و اجرایی بر فروشندگان می‌تواند ایجاد نااطمینانی برای کسب‌وکارهایی که در چارچوب رسمی فعالیت می‌کنند ایجاد کند و آنها را به سمت کانال‌های غیررسمی سوق دهد.

او با تاکید بر اینکه بسیاری از فروشندگان فعال در پلتفرم‌های رسمی مالیات پرداخت می‌کنند، گفت: وقتی فضایی را برای این فروشندگان ناامن می‌کنیم، آنها کوچ می‌کنند. افزایش الزامات و سخت‌گیری‌ها بدون فراهم کردن شرایط مناسب برای فعالیت رسمی می‌تواند نتیجه‌ای معکوس داشته باشد و به جای رسمی‌تر شدن بازار، انگیزه فعالیت خارج از پلتفرم‌های تحت نظارت را افزایش دهد. پلتفرم‌های رسمی ابزارهای لازم برای کنترل، ارزیابی و رصد فروش را در اختیار دارند و استفاده از این ظرفیت می‌تواند بخشی از بازار غیرشفاف را وارد فضای قابل نظارت کند. او تاکید کرد این پیشنهاد به نهادهای مسئول ارائه شده، اما تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده است.

 موانع رگولاتوری و هزینه بالای ورود به بازار رسمی، یکی از عواملی است که فروشندگان را به ادامه فعالیت در شبکه‌های اجتماعی ترغیب می‌کند.

به اعتقاد او، حمایت از تولید داخلی نباید به حذف رقابت منجر شود و تولیدکنندگان واقعی نیز لزوماً از چنین فضایی استقبال نمی‌کنند. او گفت برندهای داخلی موفقی شکل گرفته‌اند که توان رقابت دارند و سیاست کاهش رقابت الزاماً به نفع همین تولیدکنندگان نیز نخواهد بود.

علی بابایی، مدیرعامل ترب، هم با اشاره به تلاش پلتفرم‌ها برای اتصال فروشگاه‌های اینستاگرامی به فضای رسمی تجارت الکترونیکی گفت: موانع رگولاتوری و هزینه بالای ورود به بازار رسمی، یکی از عواملی است که فروشندگان را به ادامه فعالیت در شبکه‌های اجتماعی ترغیب می‌کند.

او با اشاره به راه‌اندازی ابزارهایی مانند فروشگاه‌ساز از سوی پلتفرم‌هایی مانند دیجی‌کالا گفت: چنین ابزارهایی می‌توانند مسیری برای ورود آنلاین‌شاپ‌های اینستاگرامی به فضای رسمی ایجاد کنند، اما در این مسیر نیز موانع کمی وجود ندارد. اگر یک فروشنده اینستاگرامی بخواهد وارد فضای رسمی شود و برای خودش سایت راه‌اندازی کند، جدا از مسائل فنی، با مجموعه‌ای از مجوزها و الزامات مواجه می‌شود که هزینه ورودش را بالا می‌برد.

او ادامه داد: این در صورتی است که یک فروشنده می‌تواند با راه‌اندازی یک صفحه، تولید محتوا و استفاده از الگوریتم اینستاگرام دیده شود و به فروش برسد، در حالی که ورود به بازار رسمی با الزامات بیشتری همراه است. از این سو پلتفرم‌های رسمی نیز ناچار به اعمال مجموعه‌ای از سخت‌گیری‌ها و الزامات روی فروشندگان هستند و همین موضوع فاصله میان هزینه فعالیت در دو فضای رسمی و شبکه‌های اجتماعی را بیشتر می‌کند.ساده‌تر شدن مسیر رسمی شدن کسب‌وکارهای فعال در شبکه‌های اجتماعی می‌تواند زمینه ورود آنها به ساختارهای رسمی، از جمله نظام مالیاتی را نیز فراهم کند.اگر هدف سیاست‌گذار انتقال بخشی از تجارت اجتماعی به فضای رسمی و افزایش امکان نظارت و دریافت مالیات از این بازار است، کاهش هزینه و پیچیدگی ورود فروشندگان به کانال‌های رسمی می‌تواند یکی از مسیرهای تحقق این هدف باشد.امکان مقیاس‌پذیری

متین ارشادی، مدیرعامل تپسی‌شاپ، هم با اشاره به ظرفیت اتصال فروشگاه‌های اینستاگرامی به پلتفرم‌های تجارت الکترونیکی گفت: یکی از چالش‌های اصلی این فروشگاه‌ها مقیاس‌پذیری است و اتصال آنها به پلتفرم‌ها می‌تواند امکان استفاده از زیرساخت‌ها و خدماتی را فراهم کند که توسعه مستقل آنها برای یک فروشگاه کوچک دشوار است. فروشگاه‌های اینستاگرامی در مسیر رشد با چالش‌هایی از مدیریت موجودی و قیمت گرفته تا لجستیک، ارسال سفارش و همکاری با شرکت پست مواجه‌اند. اما پلتفرم‌های بزرگ بخشی از این زیرساخت‌ها را در اختیار دارند و اتصال فروشگاه‌های اجتماعی به آنها می‌تواند بخشی از مشکلات عملیاتی این کسب‌وکارها را برطرف کند.

ارشادی یکی از موانع اتصال تجارت اجتماعی به پلتفرم‌های رسمی را تفاوت مقررات عرضه کالا دانست و گفت: برخی کالاهایی که در شبکه‌های اجتماعی فروخته می‌شوند، امکان عرضه روی پلتفرم‌های رسمی را ندارند.

به اعتقاد او، در صورت حل این موانع، اتصال دو بازار می‌تواند برای تمام ذی‌نفعان، از کاربران و فروشندگان گرفته تا پلتفرم‌ها و نهادهای ناظر، منفعت ایجاد کند.

مدیرعامل تپسی‌شاپ درباره منفعت این اتصال برای پلتفرم‌ها توضیح داد: فروشندگان اینستاگرامی می‌توانند تنوع کالایی تازه‌ای وارد پلتفرم‌ها کنند. از سوی دیگر، بخش مهمی از کشف محصول در شبکه‌های اجتماعی از طریق محتوا اتفاق می‌افتد و اتصال این فضا به پلتفرم‌ها می‌تواند مسیر کشف محصول در اینستاگرام را به فرآیند خرید در پلتفرم‌های رسمی متصل کند.

حسین حیدر، مدیرعامل تکنوگروپ، هم با اشاره به محدودیت‌های واردات و ثبت سفارش گفت: بخشی از کالاهایی که امکان ورود رسمی آنها محدود شده، در نهایت از مسیرهای غیررسمی وارد کشور می‌شوند و فروش آنها نیز به سمت شبکه‌های اجتماعی حرکت می‌کند؛ در حالی که امکان عرضه همان کالاها در پلتفرم‌های رسمی وجود ندارد.

حیدر در پاسخ به میثم سلیمانی دبیرپنل و مدیر روابط عمومی انجمن تجارت الکترونیک درباره مذاکره فعالان تجارت الکترونیکی با حاکمیت برای حل محدودیت ورود و عرضه این کالاها گفت: این موضوع تقریباً در تمام جلسات فعالان این حوزه با نهادهای حاکمیتی مطرح شده است. انجمن تجارت الکترونیک، کمیسیون‌های تخصصی و همچنین شرکت‌هایی مانند دیجی‌کالا و تکنولایف در تعاملات خود با نهادهای مختلف بارها درباره این مسئله صحبت کرده‌اند، اما این مذاکرات تاکنون به نتیجه مطلوبی نرسیده است.ثبت سفارش جدید کالای دیجیتال متوقف شده است

مدیرعامل تکنوگروپ با اشاره به شرایط بازار کالای دیجیتال گفت: از اواخر سال گذشته و ابتدای امسال تقریباً هیچ ثبت سفارش جدیدی نداریم و متأسفانه بازار دوباره دارد به سمت کالای قاچاق، کالای بدون همتا و بدون کد حرکت می‌کند. محدودیت ورود رسمی کالا نه‌تنها مانع ورود آن به بازار ایران نمی‌شود، بلکه مسیر عرضه را از کانال‌های رسمی به بازار غیررسمی منتقل می‌کند و در نتیجه پلتفرم‌های رسمی تجارت الکترونیکی نیز سهم خود را از این بازار از دست می‌دهند.

حیدر در توضیح پیامدهای این سیاست به تجربه ممنوعیت واردات آیفون اشاره کرد و گفت: در آن دوره نیز فروش رسمی این کالا با افت شدیدی مواجه شد، اما ورود آیفون به کشور متوقف نشد. پس از حدود یک تا یک‌ونیم سال مشخص شد نزدیک به یک میلیارد دلار و حدود یک میلیون دستگاه آیفون از مسیرهای دیگر وارد کشور شده و در دست مصرف‌کنندگان قرار گرفته است؛ بدون آنکه دولت بتواند درآمدهای مربوط به ورود رسمی این کالا را دریافت کند یا امکان رصد کامل بازار را داشته باشد.

از اواخر سال گذشته و ابتدای امسال تقریباً هیچ ثبت سفارش جدیدی نداریم و متأسفانه بازار دوباره دارد به سمت کالای قاچاق، کالای بدون همتا و بدون کد حرکت می‌کند.

به اعتقاد مدیرعامل تکنوگروپ، بازار کالای دیجیتال اکنون دوباره در حال نزدیک شدن به شرایط مشابهی است و ادامه محدودیت ثبت سفارش می‌تواند سهم کالای قاچاق و بازار غیررسمی را افزایش دهد. در صورتی که یکی از الزامات توسعه تجارت اجتماعی در چارچوب رسمی این است که امکان ورود و عرضه قانونی کالاهایی که در بازار برای آنها تقاضا وجود دارد فراهم شود؛ در غیر این صورت تقاضا از بین نمی‌رود و بخشی از معاملات به شبکه‌های اجتماعی و کانال‌های غیررسمی منتقل خواهد شد.بازاری زیر ۲۰۰ همت

فرشاد فاطمی، مشاور انجمن در تهیه گزارش انجمن تجارت الکترونیک، در پاسخ به  پیوست درباره رقم ۵۵۰۰ همتی تجارت الکترونیکی اعلام‌شده در گزارش مرکز توسعه تجارت الکترونیکی (تتا) با ارقام حدود ۸۹ همتی فروش بازارگاه‌ها و ۸۹ همتی فروش اینستاگرامی تایید کرد که مجموع ارقام ارائه‌شده در گزارش انجمن به این معناست که اندازه خرده‌فروشی آنلاین کشور کمتر از ۲۰۰ همت است و در پاسخ به اینکه چرا گروه مهمی مانند کالاهای تندمصرف یا FMCG در محاسبات این گزارش حضور ندارد گفت: بازار FMCG به‌سرعت در حال رشد است و اگر الان عددی برای آن ارائه کنیم، با احتمال زیادی برآورد دقیقی نخواهد بود. دلیل کنار گذاشتن FMCG از این مرحله، گستردگی و پیچیدگی محاسبه این بازار بوده است. کار خیلی بزرگی بود و تصمیم گرفتیم از کوچک‌تر شروع کنیم. امیدواریم با همکاری اعضای انجمن و دریافت داده از بازیگران فعال در حوزه FMCG، این گروه کالایی نیز در مراحل بعدی به گزارش اضافه شود.