طبیعت آواز می‌خواند تا زنده

شاید به نظر برخی، صدسالگی نقطه پایان مسیر زندگی و خلق ایده‌های نو باشد. برای «دیوید اتنبرو» که در مه ۲۰۲۶ صدمین سال زندگی‌اش را جشن گرفت، هنوز نقطه پایان نیست؛ همین امسال مستند تازه‌ای از او روی آنتن رفت و نامش در فهرست نامزدهای «امی» هم دیده شد.

از آثار او می‌توان به مستند «شگفتی آواز» (Attenborough’s Wonder of Song) اشاره کرد؛ کاری که در ژانویه ۲۰۲۲ از «بی‌بی‌سی» پخش شد.

مستند در کمتر از یک ساعت، نگاه ما به «آواز» در طبیعت را زیرورو می‌کند. اتنبرو در این مستند هفت مورد از خارق‌العاده‌ترین آوازهای حیوانی را کنار هم می‌گذارد؛ از آواز بزرگ‌ترین لمور ماداگاسکار ــ که خودش در دهه ۱۹۶۰ نخستین‌بار ضبطش کرده بود ــ تا نغمه نهنگ هامپبک و آواز شگفت‌انگیز لی‌یربرد استرالیایی.

اما چرا اصلاً در مسیر تکامل، آواز به بخشی از زندگی این موجودات تبدیل شده است؟ پاسخ به این سؤال در مستند مسیر جالبی را طی می‌کند. نظریه کلاسیک داروین درباره انتخاب جنسی می‌گفت این نرها هستند که برای جلب ماده‌ها آواز می‌خوانند. اما مستند نشان می‌دهد که این تصویر ناقص بوده است. در ۶۴ درصد از گونه‌های پرندگان آوازخوان، ماده‌ها هم می‌خوانند؛ فقط تا امروز کسی به‌درستی گوش نداده بود. جالب اینجاست که بخش مهمی از این کشف را نسل تازه‌ای از دانشمندان زن رقم زده‌اند که دیگر حاضر نبودند صدای هم‌جنسان خود در طبیعت را نادیده بگیرند.

آنچه این کشف را ممکن کرده، ابزارهایی است مثل اسپکتروگراف ــ فناوری‌ای … …