هشدار پژوهشگران درباره شکوفایی جلبکی در دریای خزر / افت شدید اکسیژن و تهدید حیات کف‌زیان

به گزارش سایت دیدبان ایران، نتایج این پژوهش در مجله علمی Aquatic Ecology از انتشارات Springer Nature منتشر شده است. این پژوهش با هدف بررسی پراکنش و تغییرات فصلی ماکروجلبک‌ها و ارتباط آنها با عوامل محیطی انجام شد. در این مطالعه که در سال ۲۰۲۱ انجام شد، ۱۸ ایستگاه از آستارا در غرب تا خواجه‌نفس در شرق در امتداد نوار ساحلی جنوب خزر مورد بررسی قرار گرفت. روابط عمومی پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، در این پژوهش سه گونه ماکروجلبک شامل Cladophora glomerata، Ulva intestinalis و Osmundea caspica شناسایی شد که در میان آنها Cladophora glomerata گونه غالب بود و ۹۰٫۳ درصد از زی‌توده ماکروجلبک‌ها در تابستان و ۷۰٫۱ درصد در پاییز را تشکیل می‌داد. زی‌توده ماکروجلبک‌ها نیز در تابستان بین ۳۰ تا ۴۷۰ گرم وزن خشک در هر مترمربع و در پاییز بین ۱۵ تا ۲۵۰ گرم متغیر بود. بیشترین مقادیر در هر دو فصل در ایستگاه‌های رامسر، دستک، سیسنگان و امیرآباد ثبت شد.

رضا رهنما، نویسنده اول مقاله و پژوهشگر پژوهشگاه ملی اقیانوس‌شناسی و علوم جوی، درباره این یافته‌ها می‌گوید: «در میان گونه‌های شناسایی‌شده، Cladophora glomerata با فاصله قابل توجهی گونه غالب بود. این گونه یک جلبک سازگار و فرصت‌طلب است که می‌تواند در شرایط متغیر محیطی، به‌ویژه زمانی که دما و دسترسی به مواد مغذی مناسب باشد، با سرعت زیادی رشد کند. افزایش غنی‌شدگی مواد مغذی یا یوتریفیکاسیون در برخی مناطق ساحلی می‌تواند به نفع گونه‌های فرصت‌طلب و سریع‌الرشد باشد و زمینه را برای افزایش زی‌توده آنها فراهم کند.» 

تحلیل عوامل محیطی نیز نشان داد که در میان متغیرهای بررسی‌شده، دمای آب با سهم ۴۲٫۰۱ درصد مهم‌ترین عامل مرتبط با پراکنش و زی‌توده ماکروجلبک‌ها بوده است. پس از آن، اکسیژن محلول و برخی مواد مغذی قرار داشتند. رهنما در این باره توضیح می‌دهد: «الگوی پراکنش جلبک‌ها در طول ساحل و بین دو فصل، نقش برجسته دمای آب را نشان می‌دهد. با این حال، نباید سایر عوامل را نادیده گرفت. شرایط اکسیژنی و دسترسی به مواد مغذی نیز با وضعیت جامعه ماکروجلبی ارتباط دارند و برای درک دقیق این پدیده باید مجموعه عوامل فیزیکی، شیمیایی و زیستی را هم‌زمان در نظر گرفت.»  …