بازار
زائر وارد شهر می‌شود، به زیارت می‌رود، ساعتی را در اطراف حرم مطهر حضرت فاطمه معصومه(س) یا مسجد مقدس جمکران سپری می‌کند و در بسیاری از موارد، پیش از آنکه فرصت شناخت دیگری از قم پیدا کند، دوباره راهی مقصد بعدی می‌شود.
امروز مسئله اصلی این است که قم با وجود برخورداری از جایگاه ممتاز زیارتی و مذهبی، همچنان نتوانسته بخش قابل توجهی از زائران و مسافرانی را که وارد شهر می‌شوند، برای مدت طولانی‌تری در خود نگه دارد.
حضور بارگاه منور کریمه اهل بیت حضرت فاطمه معصومه(س)، مسجد مقدس جمکران، حوزه علمیه و مجموعه‌ای گسترده از ظرفیت‌های تاریخی و فرهنگی در کنار قرار گرفتن قم در مسیر تردد مسافران استان‌های مختلف، موقعیتی کم‌نظیر برای توسعه گردشگری این شهر ایجاد کرده است.
برآوردهای موجود نشان می‌دهد سالانه بیش از ۲۵ میلیون زائر در استان قم تردد می‌کنند، اما حجم بالای ورود مسافر لزوماً به معنای ماندگاری مناسب و بهره‌مندی اقتصادی و اجتماعی متناسب با این ظرفیت نیست.
در شرایطی که بخش قابل توجهی از زائران تنها چند ساعت در قم حضور دارند، فرصت بازدید از دیگر جاذبه‌ها، خرید سوغات و صنایع‌دستی، استفاده از خدمات گردشگری و آشنایی با پیشینه تاریخی و فرهنگی شهر نیز محدود می‌شود.
بررسی‌های انجام شده از وضعیت حضور زائران نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از آنان یعنی حدود ۸۰ درصد در بازه زمانی شش تا ۱۲ ساعت در قم حضور دارند و گروهی نیز پس از زیارت حرم مطهر و مسجد مقدس جمکران، تنها چهار تا پنج ساعت در شهر توقف می‌کنند و نخستین گام در سیاست‌گذاری گردشگری می‌تواند پاسخ دادن به نیازهای همین گروه باشد، چرا که افزایش زمان حضور این افراد حتی به اندازه چند ساعت نیز می‌تواند فرصت بیشتری برای استفاده از خدمات و ظرفیت‌های گردشگری شهر ایجاد کند.
ماندگاری بیشتر زائر تنها به معنای افزایش تعداد شب‌های اقامت نیست، بلکه از مدت زمان حضور در شهر، میزان بازدید از جاذبه‌ها، استفاده از مراکز خدماتی و خرید نیز تأثیر می‌پذیرد و به همین دلیل باید برای ساعات حضور زائران در قم نیز برنامه مشخصی وجود داشته باشد. …
