رکنا اقتصادی: «ایران از حقابه قانونی هیرمند عقب نشینی نمی کند»؛ این جمله سخنگوی صنعت آب کشور در حالی مطرح میشود که با وجود گذشت سالها از امضای معاهده هیرمند، هنوز بخش قابل توجهی از حقابه ایران به صورت کامل و پایدار تأمین نشده است. همزمان، تهران از تغییر مسیر جریان آب در بالادست، سدسازی در هریرود و ضرورت مدیریت مشترک حوضه ارس سخن می گوید؛ مجموعه ای از چالش ها که یک پرسش اساسی را پررنگ تر می کند: دیپلماسی آبی ایران تاکنون چه دستاورد عملی برای تضمین امنیت آبی کشور داشته و آیا صرفا ادامه مذاکرات می تواند پاسخگوی بحران فزاینده آب در مناطق مرزی باشد؟
این بخش بهصورت خودکار گردآوری شده است. برای مطالعه کامل خبر، به منبع اصلی مراجعه کنید.
به گزارش خبرنگار اقتصادی رکنا، بحران آب ایران دیگر محدود به کاهش بارش یا افزایش دمای هوا نیست؛ مسئله امروز به مجموعه ای از عوامل درهم تنیده از جمله برداشت بی رویه از منابع، کاهش ذخایر زیرزمینی، تغییرات اقلیمی، توسعه سدسازی در بالادست رودخانه های مرزی و البته ضعف یا ناکافی بودن سازوکارهای اجرایی برای مدیریت منابع آب مشترک گره خورده است. در چنین شرایطی، اظهارات اخیر عیسی بزرگ زاده، سخنگوی صنعت آب، درباره آخرین وضعیت دیپلماسی آبی ایران با کشورهای همسایه، تصویری قابل تأمل از وضعیت آب های مرزی کشور ارائه می دهد؛ تصویری که در آن از یک سو بر «حق قانونی» ایران تأکید می شود و از سوی دیگر، همچنان از مذاکره، رایزنی، کارگروه و تلاش برای افزایش همکاری همسایگان سخن گفته می شود. اما فاصله میان «حق قانونی» و «حقابه ای که واقعاً به دست مردم می رسد» همان نقطه ای است که نیازمند پاسخ روشن تر است. چرا حقابه قانونی هیرمند، هنوز مسئله روز ایران است؟
بزرگ زاده تأکید کرده است که ایران در سال جاری شاهد بیشترین همکاری افغانستان در مقایسه با چهار سال گذشته بوده، اما در عین حال تصریح کرده که هنوز حقابه کامل ایران دریافت نشده است.
بر اساس اظهارات او، ایران همچنان بر دریافت ۸۲۰ میلیون مترمکعب حقابه در سالهای نرمال و ترسالی مطابق معاهده هیرمند تأکید دارد و مذاکرات با افغانستان نیز ادامه خواهد داشت.
این موضع از منظر حقوقی و منافع ملی روشن است؛ ایران می گوید حقابه ای دارد و از مطالبه آن عقب نشینی نمی کند. اما پرسش مهم تر اینجاست که پس از سالها مذاکره، چرا هنوز مسئله اصلی از «اجرای حقابه» به «تلاش برای دریافت حقابه» تبدیل شده است؟
اگر معاهده مبنای حقوقی مشخصی برای سهم ایران تعیین کرده است، انتظار می رود سازوکار روشن و قابل سنجشی نیز برای اجرای آن وجود داشته باشد. افکار عمومی حق دارد بداند طی سالهای اخیر چه میزان از این حقابه دریافت شده، میزان کسری چقدر بوده و برای جبران آن چه اقدام مشخصی صورت گرفته است.
مسئله هیرمند البته تنها یک اختلاف عددی بر سر میلیون ها مترمکعب آب نیست. برای سیستان، هیرمند بخشی از زیست بوم و بنیان زندگی است؛ رودخانه ای که به تالاب های هامون و حیات اقتصادی و اجتماعی منطقه گره خورده است. …
