بازار
نگران‌کننده‌تر آنکه حتی شناسایی ارزش تاریخی و فرهنگی یک بنا نیز لزوماً به حفاظت از آن منجر نمی‌شود. تخریب پادگان روس‌ها در سبزوار، گاراژ شمس‌العماره در حریم درجه‌یک مجموعه جهانی کاخ گلستان و عمارت ایلچی در بازار بزرگ تهران، نمونه‌هایی از نابودی آثار شناسایی‌شده هستند. سرای تاریخی سیگارچی، معروف به موقوفه منیرالسلطنه، نیز سابقه صدور مجوز تخریب و نوسازی داشته است. تخریب عمارت امین‌لشکر در تهران، با وجود ثبت در فهرست آثار ملی، نشان داد که حتی ثبت ملی نیز به‌تنهایی مانع تخریب نمی‌شود.
این اتفاقات را نمی‌توان صرفاً چند پرونده مستقل دانست. وقتی بناهای تاریخی پیش از شناسایی از میان می‌روند و آثار شناسایی‌شده نیز از تخریب مصون نیستند، باید عملکرد نظام شناسایی، ثبت و حفاظت از میراث فرهنگی کشور را مورد پرسش قرار داد.
بر اساس ماده ۱۵ «قانون حمایت از مرمت و احیای بافت‌های تاریخی–فرهنگی» مصوب ۱۳۹۸، دستگاه متولی میراث فرهنگی مکلف شده است ظرف دو سال، با بررسی و پایش، بناهای واجد ارزش را برای ثبت در فهرست آثار ملی و فهرست‌های مربوط اعلام کند و اطلاعات آنها را در اختیار عموم قرار دهد.
اکنون چند سال از پایان این مهلت گذشته است. وزارت میراث فرهنگی باید پاسخ دهد چه تعداد بنای واجد ارزش تاریخی و فرهنگی شناسایی شده‌اند، فهرست عمومی آنها کجاست و برای شناسایی آثار ناشناخته چه برنامه‌ای دارد؟
«دستورالعمل تعیین آثار واجد ارزش تاریخی و فرهنگی» ابلاغی سال ۱۳۹۸ نیز فرایندی کارشناسی پیش‌بینی کرده است. ابتدا بنا شناسایی و مستندنگاری می‌شود؛ پرونده به همراه مستندات تاریخی، معماری، فرهنگی و گزارش‌های کارشناسی در کمیته ثبت استان بررسی می‌شود و پس از تأیید استانی، به اداره‌کل ثبت و حریم وزارت میراث فرهنگی ارجاع می‌شود. در سطح ملی نیز پرونده باید مراحل بررسی تخصصی و تأیید مرجع صلاحیت‌دار را طی کند تا نتیجه رسمی اعلام شود. …
