در حالی که پژوهشگران تاریخ تهران با استناد به نقشه‌های ثبتی و خاطرات مکتوب محله سنگلج، معتقدند مدرسه طوبی، اولین مدرسه دخترانه تهران در دوره قاجار بوده و نباید به بهانه ساخت‌وساز تخریب شود، وکیل مالک فعلی بنا ادعا می‌کند این ساختمان آن مدرسه تاریخی نیست.

رکنا: در حالی که پژوهشگران تاریخ تهران با استناد به نقشه‌های ثبتی و خاطرات مکتوب محله سنگلج، معتقدند مدرسه طوبی، اولین مدرسه دخترانه تهران در دوره قاجار بوده و نباید به بهانه ساخت‌وساز تخریب شود، وکیل مالک فعلی بنا ادعا می‌کند این ساختمان آن مدرسه تاریخی نیست.

خاطرات ماه‌وش‌خانم مونس‌الدوله، ندیمه انیس‌الدوله از ماجرای ازدواج ناصرالدین‌شاه با انیس‌الدوله بسیار خواندنی است.

ناصرالدین‌شاه قاجار در خاطرات روز دوشنبه ۱۱ رمضان ۱۲۸۷ (۱۴ آذر ۱۲۴۹) نوشت: ناهار را در منزل خوردیم. صبح حمام سرتن‌شوری مختصری رفتم، حاجی حیدر بود. بعد آمده ناهار خوردیم. بعد از ناهار طرف عصری سوار کالسکه شده، رفتیم به زیارت اباعبدالله الحسین صلوات‌الله علیه و آله اجمعین الطاهرین. نماز را در بالاسر حضرت …

ماه رمضان در تهرانِ اواخر قاجار و اوایل پهلوی فقط یک آیین مذهبی نبود، بلکه شیوه زندگی شهری را دگرگون می‌کرد. در خاطرات عبدالله مستوفی، این ماه به‌عنوان دوره‌ای تصویر شده که کار، آموزش، بازار و روابط اجتماعی را تحت تأثیر قرار می‌داد و چهره‌ای متفاوت از زندگی روزمره پایتخت نشان می‌داد.

خاطرات ناصرالدین‌شاه قاجار روز دوشنبه ۲۹ ذی‌قعهده ۱۲۸۷ (۱ اسفند ۱۲۴۹) را در ادامه بخوانید.

از جعفر شهری‌باف، که تهران قدیم را از دوران قاجار تا اوایل دوران پهلوی به شیواترین و جذاب‌ترین شکل روایت کرده خاطرات شنیدنی بی‌شماری نقل شده است؛ خاطراتی که توانایی او را در روایت سبک زندگی مردم تهران قدیم بازگو می کند.

با مرمت و بازسازی‌های انجام‌شده، قرار بود این بنای قاجاری به موزه تاریخ پزشکی تهران تبدیل شود؛ جایی برای مرور خاطرات پیشگامان طب در ایران. اما از طنز روزگار فعلا به پارکینگ خودرو تبدیل شده است.

با مرمت و بازسازی‌های انجام‌شده، قرار بود این بنای قاجاری به موزه تاریخ پزشکی تهران تبدیل شود؛ جایی برای مرور خاطرات پیشگامان طب در ایران. اما از طنز روزگار فعلا به پارکینگ خودرو تبدیل شده است.

با مرمت و بازسازی‌های انجام‌شده، قرار بود این بنای قاجاری به موزه تاریخ پزشکی تهران تبدیل شود؛ جایی برای مرور خاطرات پیشگامان طب در ایران. اما از طنز روزگار فعلا به پارکینگ خودرو تبدیل شده است.

با مرمت و بازسازی‌های انجام‌شده، قرار بود این بنای قاجاری به موزه تاریخ پزشکی تهران تبدیل شود؛ جایی برای مرور خاطرات پیشگامان طب در ایران. اما از طنز روزگار فعلا به پارکینگ خودرو تبدیل شده است.

با مرمت و بازسازی‌های انجام‌شده، قرار بود این بنای قاجاری به موزه تاریخ پزشکی تهران تبدیل شود؛ جایی برای مرور خاطرات پیشگامان طب در ایران. اما از طنز روزگار فعلا به پارکینگ خودرو تبدیل شده است.

پانصد خروار گندم هم به فقرای اصفهان داده شد. میرزا سیدیوسف نایب‌الحکومه قم عزل شد و عباسقلی‌خان قاجار پسر محمدولی‌خان قاجار مرحوم نایب‌الحکومه شد.

پانصد خروار گندم هم به فقرای اصفهان داده شد. میرزا سیدیوسف نایب‌الحکومه قم عزل شد و عباسقلی‌خان قاجار پسر محمدولی‌خان قاجار مرحوم نایب‌الحکومه شد.

ناصرالدین شاه قاجار در خاطرات خود، سفر به منطقه جهرود و ده قاضی را روایت کرده است؛ از باغات باصفا و عمارت های زیبا تا امامزاده زکریا و تاریخچه این منطقه که به اولاد محمدحسین خان خلج تعلق دارد.

پسر حاجی آقاخان خلج یک میش، یک قوی سفید بزرگ شکار کرده آورده بود. میش را در کوه‌های علی‌آباد... می‌گفت زده است، قو را در رودخانه قم؛ اما هیچ‌وقت رسم نبود قو را این‌جاها کسی ببیند، قو در کنار دریای بحر خضر [خزر] زیاد است، از آن‌جا این‌جا آمده است.

پسر حاجی آقاخان خلج یک میش، یک قوی سفید بزرگ شکار کرده آورده بود. میش را در کوه‌های علی‌آباد... می‌گفت زده است، قو را در رودخانه قم؛ اما هیچ‌وقت رسم نبود قو را این‌جاها کسی ببیند، قو در کنار دریای بحر خضر [خزر] زیاد است، از آن‌جا این‌جا آمده است.

پسر حاجی آقاخان خلج یک میش، یک قوی سفید بزرگ شکار کرده آورده بود. میش را در کوه‌های علی‌آباد... می‌گفت زده است، قو را در رودخانه قم؛ اما هیچ‌وقت رسم نبود قو را این‌جاها کسی ببیند، قو در کنار دریای بحر خضر [خزر] زیاد است، از آن‌جا این‌جا آمده است.

در سال ۱۴۰۴ مجموعه‌ای ارزشمند از اسناد مربوط به میرزا علی‌اصغرخان امین‌السلطان، به عنوان بخشی از میراث مکتوب و فرهنگی ایران، از طریق وکیل برادران اتابکی (از بازماندگان خاندان امین‌السلطان) به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران انتقال یافت و پس از ارزیابی و قیمت‌گذاری، در زمره مجموعه‌های ارزشمند سندی …

الی غروبی بیرون بودم. هوا مِه و ابر بود، چنان سرد بود که همچه چیزی دیده نشده بود. آب‌گرم حمام بلغاری، تا به زمین می‌رسید فورا یخ می‌کرد. دنیا و اجرام فلکی همه یخ بود.

عکسی کمتر دیده‌شده از مظفرالدین‌شاه قاجار در حال نوشیدن آب معدنی در فرانسه، ۱۲۸۱ خورشیدی، تماش می‌کنید. (عکس درون متن)

در این بین که نشسته بودیم در طالار، سیاچی و غیره گفتند: «دود می‌آید.» طالار هم دودی شد. گفتیم: «سقف سوخته است.»

خاطره ناصرالدین شاه از سیزده بدر سال 1266 هجری خورشیدی بسیار خواندنی و جذاب است.

ناصرالدین شاه قاجار علاقه وافری به نوشتن خاطرات خود داشت. گزیده ای از خاطرات او را می خوانیم که مربوط است به حضور سلطان در لندن.

سر ناهار شعر غزل شیخ منتخب می‌کردم، میرزاعلی‌خان می‌نوشت. مجدالدوله، امین‌الملک و غیره. پیشخدمت‌ها بودند

عمادالسلطنه به جایگاه و وضعیت زنان نیز تا حدودی اشاره می‌کند؛ اما نه به‌صورت مستقل یا نظری، بلکه در دل وقایع روزمره. در خاطرات او زنان بیشتر در فضای خانواده، دربار و اندرون دیده می‌شوند، او به ازدواج‌ها، روابط خانوادگی، تولد، بیماری و مرگ زنان اشاره دارد.

غروبی زنانه شد. همه زن‌ها بودند؛ غلام‌بچه‌ها. گربه‌ها بازی می‌کردند. غلام‌بچه‌ها همه به علاوه لیلا و گوزگلدی، اشتراشتران بازی کردند.

یک نفر شتر دیوانی را با بار انداخته بود توی نهر و می‌خواستند درآورند، نمی‌شد، اوقاتم تلخ شد. یحیی‌خان را گذاشتم آن‌جا شتر را درآوردند.

یک نفر شتر دیوانی را با بار انداخته بود توی نهر و می‌خواستند درآورند، نمی‌شد، اوقاتم تلخ شد. یحیی‌خان را گذاشتم آن‌جا شتر را درآوردند.

والده شاه هنوز با عزت‌الدوله نیامده‌اند. امشب رسیدند با حالت بد. عزت‌الدوله خوب شده است، اما دو روز و دو شب در کشتی آلوس مانده بودند، مراوده با ساحل نداشتند. یحیی‌خان، طولوزون، والده شاه، عزت‌الدوله با اتباع همه مانده بودند. شام و ناهار نداشتند، رختخواب نداشتند، گریه می‌کرده‌اند.

ناصرالدین شاه قاجار علاقه وافری به نوشتن خاطرات خود داشت. گزیده‌ای از خاطرات او را می‌خوانیم که مربوط است به حضور سلطان در لندن.

اطراف شهر قدیم سامره همه خرابه است و پیدا بود، بسیار شهر عظیمی بوده است. قلعه‌جات زیادی که همه دیوارهای آن و بروجش باقی است – از آجر و خشت – پیدا بود. آن طرف شط هم آثار قلعه و بروجی از دور پیدا بود.

امین‌حضور، عکاس‌باشی، دَهباشی با من آمدند؛ آن‌های دیگر ماندند، قایقی بروند، همه توی یک قایق پر شدند. یکی‌یکی را از ساحل به دوش گرفته می‌آوردند. بسیار خنده داشت، زیاد خندیدم. خیلی طول کشید تا حضرات را به کشتی آوردند. قایق به گِل نشست، به زور حرکت دادند. آخر آمدند، راندیم.

ناصرالدین‌شاه قاجار در خاطرات روز سه‌شنبه ۴ شوال ۱۲۸۷ (۶ دی ۱۲۴۹) نوشت: امروز باید رفت به خان‌نجار، شش فرسنگ راه است، اما چون ما با آب می‌رویم، درست فرسنگِ خاکی را نمی‌توان معین کرد. ساعت آب را این‌طور آمدیم...

شیرازی کوچکه عصری پُر حرف می‌زد، زدم رفت، کج‌خُلق شدم.

زاغی و تاج‌الدوله [و] بلنده با هم جنگیده بودند دیروز بلنده با تاج‌الدوله مَع [همدست] بوده است ف عرض و داد شد. جِر آمدم، زاغی را دواندم. دیروز در کالسکه، توران آغا با دختر ندیم‌السلطنه جنگ کرده بود.

ناصرالدین‌شاه قاجار در خاطرات خود روز شنبه یکم رمضان ۱۲۸۷، تصویری از زندگی دربار و جزئیات مراسم رسمی و زیارت‌های شخصی خود را با دقت ثبت کرده است.

ناصرالدین‌شاه قاجار، پادشاهی اهل ثبت وقایع روزمره و خاطرات سفرهای داخلی و خارجی بود. بخشی از جذاب‌ترین یادداشت‌های او مربوط به سفر سومش به فرنگ است که روایت‌های جالبی از زندگی و حرمسرای شاهی را بازگو می‌کند.

امروز مشیرالدوله در کشتی عرض کرد که جلال‌شاه پسر آقاخان محلاتی، می‌خواهد داماد سلطنت واقع شود. چون خانواده هستند قبول شد - تا بعد چه شود.

امروز مشیرالدوله هم خلعت، شمسه مرصع و انگشتری الماس التفات شد؛ وزارت عدلیه اعظم، وزارت وظایف و اوقاف به او التفات شد.

امروز مشیرالدوله در کشتی عرض کرد که جلال‌شاه پسر آقاخان محلاتی، می‌خواهد داماد سلطنت واقع شود. چون خانواده هستند قبول شد - تا بعد چه شود.

ناصرالدین‌ شاه در همه سفرهایش، یاداشت می‌نوشت و علاقه فراوانی به ثبت کردن وقایع زندگی روزمره خود داشت. بخشی از خاطرات وی را می‌خوانید.

آب زیاد است و گل‌آلود. از شهر بغداد گذشته، رفتیم. وزیر خارجه مشیرالدوله، امین‌الملک حضور آمدند. کاغذهای مفصل میرزا محبعلی که از سرحد پشتکوه نوشته بود خوانده شد که با پاشا حرف بزنند؛ خیلی طول کشید.

خلاصه اطاق‌های قصر ناصری بوی گچ و رطوبت زیادی می‌داد، به طوری که سر را گیج می‌کرد، خیلی بد. با وجود این شب را در همان تالار خوابیدم. نصف شب کم مانده بود غش کنم از بوی رطوبت.

اغلب بارها امشب می‌رود. قال‌مقال غریبی بود. بار صندوق‌خانه جواهرات و غیره، آبدارخانه، همه متفرقه نصف شب راه افتادند. متصل صدای تفنگ می‌آمد که اهل اردو می‌انداختند، معرکه غریبی بود

امروز عرب‌ها ریخته بودند سر پیش‌خانه، دو فراش را زده بودند، چادر گلدوزی والده شاه را پاره کرده برده بودند.

حاجی محمدصادق تاجر کسمایی که از تبریز به زیارت آمده بود، به حضور آمد. میرزا حسینعلی یوغورت در طهران مرده است. محمدتقی‌بیک نایب کالسکه‌خانه که در قصر فیروزه، هنگام آمدن عتبات اسب لگد زد به رویش، او هم مرده است.

رضاخان، خواجه دروغیِ قدیمی که معروف است و سال‌ها است این‌جا مجاور است، یحیی‌خان آورد دیدم؛ چیز غریبی است، ریش کوتاهی از زیر گلو درآورده، قطار موی سفید، عمامه کوچک، بسیار کوچک. خان همان خواجه است که قدیم بود، پدرسوخته حالا صاحب ریش و اولاد است.

رضاخان، خواجه دروغیِ قدیمی که معروف است و سال‌ها است این‌جا مجاور است، یحیی‌خان آورد دیدم؛ چیز غریبی است، ریش کوتاهی از زیر گلو درآورده، قطار موی سفید، عمامه کوچک، بسیار کوچک. خان همان خواجه است که قدیم بود، پدرسوخته حالا صاحب ریش و اولاد است.

ناصرالدین‌شاه قاجار در خاطرات خود از پذیرش عهدنامه پس از جنگ سواستوپول توسط دولت روسیه به‌عنوان کسر شأن یاد می‌کند و در عین حال وضعیت نامطلوب عثمانی را توصیف می‌نماید. این یادداشت تاریخی به روایت سفر او به کربلا همراه با جزئیات جالبی از همراهان و شرایط سفر می‌پردازد.

بعد از نماز به حضرت عباس رفتیم، آن‌جا هم شاهزاده بود، باز اسباب مضحکی شده بود. امروز به واسطه همین شاهزاده، حقیقتا همه به خنده گذشت و شیطانی شده بود برای ما، و نمی‌گذاشت به هیچ وجه حالتی دست بدهد.

امروز حکم شده بود خزانه حضرت را که از ایام وهابی الی حال درش بسته است، و کسی باز نکرده است - قریب هفتاد سال می‌شود - باز کنند و ثبتش را بردارند و دوباره مُهر دولت ایران و عثمانی بشود که حیف و میل نشود.

دولت روس به دول انگلیس و غیره اعلام کرده است که عهدنامه بعد از جنگ سواستپول را حالا قبول ندارم، کسر شأن من است؛ حالت عثمانی خیلی بد است.

جمعیت زیادی بودند در هشر، بازار بیرون شهر، در روی کوه و تپه مشهور به جودی که می‌گویند کشتی نوح این‌جا قرار گرفته است. صلوات زیادی به طور عجیب می‌کشند، معلوم بود که هیچ دل‌شان نمی‌خواست ما برویم.

جمعیت زیادی بودند در هشر. بازار بیرون شهر، در روی کوه و تپه مشهور به جودی که می‌گویند کشتی نوح این‌جا قرار گرفته است. صلوات زیادی به طور عجیب می‌کشند، معلوم بود که هیچ دل‌شان نمی‌خواست ما برویم.

امروز حکم شده بود خزانه حضرت را که از ایام وهابی الی حال درش بسته است، و کسی باز نکرده است - قریب هفتاد سال می‌شود - باز کنند و ثبتش را بردارند و دوباره مُهر دولت ایران و عثمانی بشود که حیف و میل نشود.

رکنا: خاطرات ناصرالدین‌شاه قاجار از روزهای حضورش در نجف، بازگوکننده جزئیاتی از زندگی روزمره او است؛ از بازدید کنار دریا و مشخص کردن محل اردو تا خوردن کاهوی اعلای نجف با سکنجبین.

محرابی که حضرت امیرالمؤمنین را ضربت زده‌اند، در سمت دیوار رو به جنوب که قبله است بود. مردم و زوار، آن‌قدر یادگار در اطراف محراب و دیوارها و غیره نوشته بودند - با ذغال و مرکب و غیره - که حساب نداشت، کمال فضولی و بی‌ادبی است.

از لب دریا از میان جمعیت مختلف که رخت می‌شستند، شنو [شنا] می‌کردند گذشته رفتم منزل. کاهوی بسیار بسیار خوب اعلایی دارد نجف، با سکنجبین خوردیم. ..

خاطرات افسر انگلیسی، ستوان «آلکس بارنز» تصویری از  مشهد در  دوره سلطنت فتحعلی شاه قاجار را پیش روی مخاطب قرار می‌دهد؛ دوره‌ای که از نظر مطالعات پیشینه این شهر، شواهد تاریخی گسترده‌ای ندارد، به خصوص در حوزه مطالعات تاریخ اجتماعی.

تخته روی قبر مطهر را میرزا حسن کشید، دست برده دو سه مشت تربت صحیح از روی قبر مطهر برداشتم، همان‌جا به دستمال سفیدی ریخته، میرزا حسن مُهر کرد.

تخته روی قبر مطهر را میرزا حسن کشید، دست برده دو سه مشت تربت صحیح از روی قبر مطهر برداشتم، همان‌جا به دستمال سفیدی ریخته، میرزا حسن مُهر کرد.

نقره ضریح از خاقان [فتحعلی‌شاه] مغفور است. طلای مناره‌ها که از نصف بالا است، از زن خاقان مرحوم از دختر مصطفی‌خان عمو آینه را مردم به شراکت ساخته‌اند. نقره ضریح حضرت عباس از والده شاه مرحوم است (محمدشاه) اما نقره‌اش بسیار نازک است که همه ریخته است.

هر چند آگاهی های پراکنده ای از قیمت مسکن در صد سال قبل وجود دارد اما اسناد به جا مانده نشان می‌دهد قیمت زمین در گران‌ترین شهر ایران یعنی تهران به حدود یک تومان در هر متر مربع می‌رسید. 

ناصرالدین‌شاه قاجار در سفرنامه خود از خاطرات ورود به کربلا و چالش‌های سفر با کشتی بخار کوچک شامل توقف کشتی و تلاش عمله‌ها برای حرکت، روایت می‌کند. این یادداشت‌ها بخشی از تاریخی‌ترین سفرهای شاهانه به عتبات است.

نقره ضریح از خاقان [فتحعلی‌شاه] مغفور است. طلای مناره‌ها که از نصف بالا است، از زن خاقان مرحوم – از دختر مصطفی‌خان عمو – آینه را مردم به شراکت ساخته‌اند. نقره ضریح حضرت عباس از والده شاه مرحوم است – محمدشاه – اما نقره‌اش بسیار نازک است که همه ریخته است.

رسیدیم به حُر. دورش دیواری مربع دارد. گنبدی در وسط صحن است از آجر و خاک. دو نفر عربی متولی بودند. توی گنبد، بیرون، صحن، بسیار بد نگاه داشته بودند؛ ناتمیز بود.

ناصرالدین‌شاه قاجار در سفرنامه خود از خاطرات ورود به کربلا و چالش‌های سفر با کشتی بخار کوچک شامل توقف کشتی و تلاش عمله‌ها برای حرکت، روایت می‌کند. این یادداشت‌ها بخشی از تاریخی‌ترین سفرهای شاهانه به عتبات است.

رکنا: ناصرالدین‌شاه قاجار در سفرنامه خود از خاطرات ورود به کربلا و چالش‌های سفر با کشتی بخار کوچک شامل توقف کشتی و تلاش عمله‌ها برای حرکت، روایت می‌کند. این یادداشت‌ها بخشی از تاریخی‌ترین سفرهای شاهانه به عتبات است.

یک کشتی بخار بزرگ و یک کشتی بسیار کوچک بخار – به قدر کشتی سلطنت‌آباد – در این‌جا هست. بعضی ناواهای بادبانی هم مثل کشتی‌های انزلی بعینها دارند.

راه کالسکه بسیار بد بود. این زمین‌ها را در طغیان شط فرات آب می‌گیرد، مثل دریا می‌شود. معلوم بود که این زمین را آب باید بگیرد.

الی این‌جا از کاظمین، از یک فرسنگ قدری کمتر است. طرفین رودخانه همه‌جا آبادی و نخل و باغ دارد. دست راست سدی هم از قدیم ساخته‌اند – برای طغیان آب – خیلی از دیوارش حالا هست، اغلبی هم خراب شده است.

مادر عباس‌میرزا چیز عجیبی شده است؛ زرد و لاغر، چشم‌ها وقیده [ورقلمبیده] مثل این است که از کاسه می‌خواهد درآید، لاغر، بیچاره. دلم سوخت.

تصویری از دو تن از همسران مظفرالدین‌شاه: مهین‌السلطنه (سمت راست) و مهین‌الدوله (سمت چپ) را در کنار یکدیگر ملاحظه می‌کنید. (عکس درون متن)

بنابر اسناد و روایات، شاهزادگان قاجار، حتی آنان که به موج تجددخواهی پیوسته بودند، فرهنگ و تربیت سنتی فرزندان را فرونمی‌نهادند. در این عداد بود عبدالحسین میرزا‌فرمانفرما که حتی در اندرون نیز لباس‌های یقه‌باز و آستین کوتاه را برای دختران خود نمی‌پسندید. به دستور او، فرزندانش در آمدوشد‌های بیرون منزل، …

خلاصه از دم ده قزل‌رباط گذشتیم. این‌جا هم نخل خرما دارد، زیاد هم داشت. آبادی این‌جا کمتر از خانقین است. به نظر دویست خانه می‌آید. کاروانسرا داشت. اهالی این‌جا هم از عرب، کُرد، عثمانی و غیره قاطی است. قدری از اهالی این‌جا مذهب خوارج دارند.

خلاصه از دم ده قزل‌رباط گذشتیم. این‌جا هم نخل خرما دارد، زیاد هم داشت. آبادی این‌جا کمتر از خانقین است. به نظر دویست خانه می‌آید. کاروانسرا داشت. اهالی این‌جا هم از عرب، کُرد، عثمانی و غیره قاطی است. قدری از اهالی این‌جا مذهب خوارج دارند.

رئوف‌پاشا قدی بلند و صورت میمونیِ درشت، ریش کم، نشان زیادی داشت؛ والی کرید شده است، آدم دانای زرنگی به نظر می‌آمد.

آهوهای این‌جا خیلی تفاوت با آهوهای طهران دارد، این‌جا کوچک و ریزه، دست و پاهای کوتاه باریک مثل نی‌قلیان.

ده قصرشیرین هم پیدا شد. رودخانه زهاب این‌جا می‌آید، خیلی آب داشت. پیاده شده از کالسکه، سوار شدم زدم به آب گذشتم. تا سینه اسب آب بود، آب صاف خوب. ده قصرشیرین بزرگ است، کاروانسرای بسیار خوب داشت

از سطح زمین سنگ را تراشیده، الی پانزده ذرع رفته‌اند بالا – خیلی صاف پهن – آن‌جا دخمه را بسیار خوب حجاری کرده و سوراخ کرده‌اند؛ قبر پادشاه آن‌جا است. از دخمه هم الی بالای قله کوه یک‌پارچه سنگ صاف است.

خانه‌ها بر روی هم، کوه و سنگ‌ها بر روی خانه‌ها، بسیار جای مهیبی بود. جمعیت زیاد از اهل اردو و کرندی و غیره روی بام‌ها بودند و در کوچه. هر قدر بالاتر می‌رفتیم، دره تنگ‌تر می‌شد.

سردر باغ ملی یکی از بناهای مهم تهران است که به زمان فتحعلی شاه قاجار برمی‌گردد. این دروازه برای ورود به میدان مشق ساخته شد و پس از ایجاد باغ ملی، نامش طراحی سردر ترکیبی از معماری ایرانی و اروپایی است و مصالح آن شامل سنگ، آجر و چوب می‌باشد.

رکنا سیاسی: واکنش جالب ناصرالدین‌شاه به طاق‌بستان در خاطرات سال ۱۲۴۹: چه کسی ران اسب شبدیز را شکسته است؟ این اثر تاریخی در دوران خلفای بنی‌امیه آسیب دید و شاه قاجار در بازدید خود، به‌وضوح نسبت به تخریب آن اعتراض کرد.

حساب کردیم تا امروز که به این‌جا آمده‌ایم چهل‌ویک سال تمام است در آذربایجان بوده‌ایم و بلدیت کامل داریم وضع انقلابات روزگار مایه حیرت و عجب است که در یک آنی به طوری اوضاع و احوال را تغییر می‌دهد.

خاطرات ناصرالدین‌شاه: ران اسب حجاری‌شده در طاق‌بستان را نمی‌دانم کدام پدرسوخته شکسته است.

بالای این شکارگاه خوک، آغا غنی... زحمت کشیده، حجاری در مقابل این حجاری کرده است؛ شکل محمدعلی‌میرزا با ریش بلند روی تخت، حشمت‌الدوله پسرش در مقابل ایستاده. یک پسر کوچک دیگر در عقب ایستاده. خود آغا غنی هم با هیئت کریهی در جلو ایستاده و این اشکال را از بس بد ساخته‌اند – بخصوص در مقابل این نوع حجاری‌ها …

در آن وقت برای شرکت بانوان در فیلم‌های ایرانی محدودیت‌هایی قائل بودند زیرا هنوز کشف حجاب نشده بود و به علاوه هنوز افکار عمومی این صنعت را یک نوع مطربی می‌دانست روی همین اصل بانوانی که رل‌های اول این چند فیلم را بازی کردند عموما از بانوان ارمنی بودند.

کتاب «خاطرات تاج السلطنه» که نوشته یکی از دختران ناصرالدین شاه است، حاوی نظرات و مباحث جنجالی است که بخش‌هایی از آن را می‌خوانید.

شب امین‌حضور، چاپاری از شهر [کرمانشاه] فرستاده بود که مردم اجماع عامی کرده در مسجد، داد و فریاد غریبی دارند که عمادالدوله [حاکم کرمانشاه] را نمی‌خواهیم. اوقاتم تلخ شد.

قبل از ظهر هم بعضی شاگردان که از ایران به جهت تحصیل در مدارس فرنگستان خواسته بودیم که به همه پایتخت‌های معتبر تقسیم کنیم و روانه داریم وزیر امور خارجه فرستاده بود.

در ادامه تصویری مربوط به سال ۱۲۷۳ شمسی را که بالون هوا کردن یک آمریکایی در تهران را نشان می‌دهدمشاهده می‌کنید/ این عکس در آرشیو معاونت اسناد ملی با توضیح بالونی که مسیوون (ینگه دنیای آمریکایی) در تاریخ ۱۳۱۲ قمری هوا کرد، منتشر شده است/بالون هوا کردن در تهران یکی از تفریحات عجیب دوره قاجار بود و ناصرالدین …

دماغ نداشتم، بسیار کسل خیالی بودم. حکیم‌الممالک مدتی است ناخوش است، خیلی ناخوش است. شب خوابیدیم. عکاس‌باشی عکس قصبه اسدآباد را انداخته بود، آورد دیدم. نوش‌آفرین هم واهمه کرده مثل وبایی شده بود، اما خوب شد.

امروز که روز پنجشنبه ۱۷ [رجب ۱۲۸۷] است در منزل ماندیم. حسام‌السلطنه و غیره، شاهزاده‌ها و غیره به حضور آمدند. میرزا محمد دیوانه (پسر قائم‌مقام مرحوم) از عراق آمده بود، شکم گنده‌ای به هم زده است. میرزا کاظم‌خان، لَله‌باشیِ جلال‌الدوله مرحوم [۱] -که در ملایر بود، آمده بود برود طهران. آغا یعقوب خواجه مریض …

خسرومیرزای کور عاشق دختر نصرالله‌میرزای پسر ملک‌آر شده است، شب‌ها یک شیشه شراب جیبش می‌گذارد و شب‌روی می‌کند.

مظفرالدین‌شاه قاجار سفر نخست خود به فرنگ را در ماه آخر سال ۱۳۱۷ ه ق. آغاز کرد. او شرح همه روزهای این سفر را به صورت روزنوشت به نگارش درآورده است. در ادامه روزنوشت دوشنبه سیزدهم جمادی‌الآخر ۱۳۱۸ (شانزدهم مهر ۱۲۷۹) او را می‌خوانیم.

رفتم روی تپه مصلا، تماشای شهر، حقیقتا دورنما و چشم‌اندازی بهتر از این‌جا نمی‌شود.

مستوفی‌الممالک عرض کرده بود که سواره ترکمان به‌تاخت مابین مشهد و جام آمده، گوسفند زیادی با چوپان، از تیموری برده. از سوار خراسانی هم در مدافعه شصت نفر اسیر و کشته شده. مزید بر کسالت شد.

این کارخانه به شش کرور تومان پول ایران تمام شده است و هر روزی سیصدوپنجاه عدد تفنگ تمام‌شده بیرون می‌آید و ماشین بخار آن قوت پانصد اسب دارد.

صبح توی رختخواب بودم، ببری‌خان [گربه ناصرالدین‌شاه] از سرما آمد توی بغل ما خوابید، خیلی خوابید. بچه‌هاش را هم آوردند.

باد امروز بسیار شدید و از روبه‌رو می‌وزد. گرد و خاک معرکه است، چشم‌ها را کور می‌کند. راه کالسکه چندان خوب نبود. صحرا جلگه و و سیع است. دهات زیاد سر راه، و دست چپ و راست به نظر آمد. بعضی از دهات درخت و باغات دارد.