بازار
کالی هم هست که زه‌کش آب باران‌های گاه و بی‌گاه دشت‌های مرکزی خراسان است و از بین گناباد و فردوس، از پایین‌دستِ کوه افسانه‌ای «زیبد» سرچشمه می‌گیرد و از گناباد و کاشمر می‌گذرد و به رشتخوار می‌رسد، و از کنار خواف رد می‌شود و می‌رود تا کویر کمتر شناخته‌شده‌ای که در منطقه‌ای وسیع میان خراسان رضوی و ولایت هرات، گسترده است. کویر «آدم‌مُرده»، نصفش این طرف مرز است و نصف دیگرش آن طرف. از تالاب تا مرز افغانستان، 15 کیلومتر هم راه نیست و در میانه همین راه است که «کال‌شور» شورابه‌هایی را که از دل دشت، با خودش آورده، در سفیدی‌های نمکزار، یله می‌دهد. بند خاکی اما حوالی روستاهای «مُژن‌آباد» و «کاریون»، سد کوچکی ساخته روی کال‌شور؛ و پشتِ بند، دریاچه‌ای مختصر درست شده که همین تالاب سیرخون باشد؛ پهنه آبی مغتنمی در دل خشکی‌های دشت.
تفریح مزخرفی به نام «شاهین‌پرانی»
اسفندماه 92، برای اولین بار بود که سری به سیرخون زدم؛ و همان روزها، گزارشی نوشتم با تیتر«بیدار شدن در لوکیشن یک فیلم ماورایی». یک صبح سرد بارانی، به همراه «مُدثّر تیموری» محیطبان جوان خوافی، که آن روزها فرمانده یگان حفاظت بود، با ماشین اداره حفاظت محیط زیست خواف، راه افتادیم سمت تالاب. پیش از آن اما، چرخی هم در دل دشت زدیم؛ جایی که خبر رسیده بود که کسانی، تله گذاشته‌اند برای هوبره‌گیری؛ و این هوبره، پرنده درشت بیابان‌های خشک است؛ پرنده‌ای خاکستری‌رنگ به اندازه خروس‌های لاری؛ که بیشتر از آن که بپرد، می‌دود؛ و همین عادت هوبره‌هاست که آنها را دام صیادها می‌اندازد. صیادها، دامی دست‌ساز پهن می‌کنند در مسیری که حدس می‌زنند هوبره‌ها، از آن می‌گذرند. پرنده که به دام افتاد، فرستاده می‌شود به بندر، و از آن‌جا، قاچاق می‌شود به شیخ‌نشین‌های آن طرف آب. …
