جایگاه ایران در ابتکار «کمربند و جاده» چین

بهاره سازمند، استاد دانشگاه تهران:  ابتکار «کمربند و جاده» یکی از مهم‌ترین طرح‌های بین‌المللی در عرصه اقتصاد و ژئوپلتیک معاصر است که به یکی از محورهای رقابت راهبردی میان چین و ایالات متحده تبدیل شده است. ایران نیز در چارچوب این ابتکار و از طریق توافق‌ها و همکاری‌های دوجانبه با پکن از جمله توافق‌نامه همکاری ۲۵ساله در این معادلات جایگاه ویژه‌ای دارد.

اما برای درک دقیق‌تر روابط ایران و چین ضروری است نقش پکن و راهبردهای کلان این کشور در سطح منطقه‌ای و بین‌المللی را با دقت بیشتری بررسی کنیم. چین در سال‌های اخیر تلاش کرده است دامنه حضور و نفوذ خود را در مناطق مختلف جهان به‌ویژه خاورمیانه گسترش دهد. بخش مهمی از این حضور بر همکاری‌های اقتصادی، توسعه زیرساخت‌ها، تأمین انرژی و گسترش شبکه‌های تجاری متمرکز است. بااین‌حال، افزایش نقش‌آفرینی بین‌المللی چین لزوماً به معنای تمایل این کشور به ورود مستقیم به منازعات امنیتی و نظامی نیست.

پکن تاکنون عموماً کوشیده است از درگیرشدن مستقیم در تقابل‌های نظامی پرهیز کند و منافع خود را از طریق ابزارهای اقتصادی، دیپلماتیک و همکاری‌های چندجانبه پیش ببرد. تحولات اخیر و حملات نظامی علیه ایران نیز بار دیگر اهمیت این رویکرد را آشکار کرده است. چین با وجود تأثیرپذیری از پیامدهای این تحولات، همچنان ملاحظات اقتصادی و راهبردی گسترده‌تری را در محاسبات خود مدنظر قرار می‌دهد.

به همین دلیل، نمی‌توان انتظار داشت که پکن صرفاً بر مبنای روابط دوجانبه با تهران تصمیم‌گیری … …