قصاص، بخشش و آخرین فرصت انسان بودن

علی نعیمی، منتقد سینما:  مسأله اصلی دانشی نه صرفاً جرم و مجازات، بلکه لحظه‌ای است که قانون با پیچیدگی زندگی واقعی برخورد می‌کند؛ جایی که هیچ پرونده‌ای به اندازه برگه‌های داخل دادگاه ساده نیست و هیچ انسانی را نمی‌توان تنها با عنوان «مجرم»، «قربانی» یا «قاضی» تعریف کرد. «زنده‌شور» از همین منظر شاید کامل‌ترین تجربه دانشی تا امروز باشد؛ فیلمی که اگرچه مانند آثار قبلی او به سراغ یک مسأله قضایی می‌رود، اما این بار به جای آنکه پرسش اصلی را در دادگاه مطرح کند، آن را درست پشت درهای اجرای حکم قرار می‌دهد. پنج محکوم به قصاص، در آخرین ساعات زندگی خود منتظر اجرای حکم هستند و مرتضی زند، نماینده دادستان، تلاش می‌کند در فرصت باقی‌مانده از خانواده‌های مقتولان رضایت بگیرد. این جابه‌جایی ساده، مهم‌ترین تصمیم دراماتیک فیلم است. دانشی به جای اینکه درباره پرونده‌ها توضیح بدهد، ما را با نتیجه نهایی پرونده مواجه می‌کند. دیگر بحث بر سر این نیست که چه کسی مقصر بوده و چه اتفاقی افتاده است؛ مسأله این است که حالا، چند ساعت مانده به مرگ، آیا می‌توان چیزی را تغییر داد؟ یکی از امتیازات «زنده‌شور» این است که فیلم تلاش نمی‌کند پاسخ ساده‌ای برای مسأله قصاص ارائه دهد و آن را تبدیل به بیانیه‌ای علیه قانون کند. این همان نقطه‌ای است که فیلم می‌تواند از آثار اجتماعی شعاری فاصله بگیرد. در واقع، «زنده‌شور» بیش از آنکه فیلمی درباره اعدام باشد، فیلمی درباره امکان بخشیدن است، و این تفاوت مهمی است. …