میراث پیامبر برای امروز

پاسخ این پرسش در حدیثی مشهور نهفته است: «همانا من مبعوث شدم تا مکارم اخلاق را به کمال برسانم.»[۱] اگر خود پیامبر(ص) رسالتش را این‌گونه خلاصه کرده، پس شاید ما گاهی جوهره میراث او را در جای نادرستی جست‌وجو کرده‌ایم. ما کجا به دنبال آن بوده‌ایم؟ در امپراطوری؟ در کشورگشایی؟ در قانون؟ یا در هویت؟ پیامبر(ص) در این حدیث به امر عمیق‌تری اشاره می‌کند؛ ما برای حفظ میراث او باید به خودسازی بپردازیم.

مکارم اخلاق صرفاً به معنای رفتار مؤدبانه نیست، هرچند از اهمیت آن نیز نباید غافل شد. به کمال رساندن مکارم اخلاق یا همان فضایل، ما را توانا می‌سازد تا در تمام سطوح زندگی خویش اعم از فردی، خانوادگی، اجتماعی و سیاسی، به تعالی یا احسان دست یابیم؛ همان مفهومی که چیتیک آن را به «انجام امر زیبا»[۲] ترجمه می‌کند.

محدود ساختن مکارم اخلاق به ساحت فضایل خصوصی و فردی، خطایی بنیادین است. کمال اخلاقی در تعالیم پیامبر(ص)، از اقامه عدالت، دفاع از ستمدیدگان، و استقرار و حفظ موازین اسلامی در نهادهای اجتماعی جدایی‌ناپذیر است. اخلاق والا یک انگاره رمانتیک از «روح زیبا» نیست؛ بلکه دربردارنده حکمت عملیِ مورد نیاز برای پاسداشت عدالت و رحمت در حیات جمعیِ جامعه است.

پرفسور محمد لگنهاوزن

عضو هیأت علمی مؤسسه آموزشی

 و پژوهشی امام خمینی (ره)

ایستادگی در برابر طاغوت …