در بازی آشکار اینکه چه کسی اول پلک میزند - اگرچه ترامپ میگوید مذاکره با ایران «مثل شطرنج است» - لفاظیهای نظامی رئیس جمهوری آمریکا در جریان جنگ جاری از یک الگو پیروی کرده است. در بسیاری از موارد، او تهدید به حمله به ایران کرده، اما در آخرین لحظه عقب نشسته است. بنابراین، آیا ایالات متحده واقعاً میتواند تنگه هرمز را قلمرو خود قرار دهد و این اصلاً به چه معناست؟
ترامپ چه گفته است؟
ترامپ در سخنرانی خود در آکادمی پلیس نیویورک گفت: «پس از اینکه ایران را که به شدت شکست خورده شکست دهیم، به زودی تنگه هرمز را قلمرو ایالات متحده اعلام خواهم کرد.» ترامپ با اشاره به محاصره دریایی، پا را فراتر گذاشت و اظهار داشت که تنگه هرمز از قبل قلمرو ایالات متحده است. او افزود: «اساساً، همین است که هست. ما محاصره داریم. هیچ کشتی از آن عبور نمیکند مگر اینکه ما بخواهیم.»
ایران مدعی است این آبراه را کنترل میکند - و با وجود ادعاهای ایالات متحده، برخی کشتیها از محاصره این گذرگاه عبور کردهاند، دادههای ناوبری دریایی نشان میدهد. کیمبرلی هالکت، خبرنگار الجزیره، از واشنگتن دی سی، گزارش داد: «واضح است که رئیس جمهور ایالات متحده، با خندهای که هنگام گفتن این حرف داشت، حتی خودش هم این موضوع را چندان جدی نمیگیرد.»
او گفت: «اینها آبهای سرزمینی ایران و عمان هستند. اما کاری که رئیس جمهوری آمریکا دوست دارد انجام دهد، زیر ذرهبین بردن دشمنان و در این مورد، منظور ایران است. با این حال، چیزی که باید به آن اشاره کنیم این است که رئیس جمهوری آمریکا از آن عقبنشینی نمیکند، این واقعیت است که ایالات متحده تنگه هرمز را محاصره دریایی کرده و این محاصره همچنان ادامه دارد.»
ایران چگونه به ترامپ واکنش نشان داده است؟
چند مقام ایرانی به شدت به اظهارات ترامپ واکنش نشان دادهاند. رئیس قوه قضائیه با لحنی خشمگین، رئیس جمهوریرآمریکا را جنایتکار و احمق دانست، اظهارات او را «مزخرف» خواند و گفت تنگه هرمز متعلق به ایران است.
کاظم غریبآبادی، معاون وزیر امور خارجه ایران، نیز در پاسخ گفت: «تنگه هرمز را نمیتوان با توییت، ناو هواپیمابر، دستور یا سخنرانی انتخاباتی تصرف کرد.» وی افزود: «تنگه هرمز ایرانی بوده، ایرانی است و ایرانی خواهد ماند؛ این تنگه فقط تحت فرماندهی ایران بسته و باز خواهد شد و تا زمانی که واقعیت شکست را نپذیرید و از خیالپردازیهای خود دست برندارید، ایران به اعمال محاصره ادامه خواهد داد.»
در همین حال، ایران با عمان، تنها کشور ساحلی دیگر در این تنگه، برای رسیدن به توافقی در مورد مدیریت ترافیک دریایی در این تنگه، مذاکراتی داشته است. سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه، در اظهاراتی که در رسانههای ایران منتشر شد، گفت که مذاکرات بین تهران و مسقط «ممکن است به زودی به نتیجه برسد».
با این حال، عراقچی گفت که بازگشایی این آبراه مسئله جداگانهای است، جایی که واشنگتن باید به وعدههای یادداشت تفاهم ژوئن، از جمله رفع محاصره دریایی و تحریمهای ایران، پایبند باشد. این موضع جدید ایران در مورد جنگ جاری است، جایی که تهران اکنون به دنبال گرفتن این امتیازها از ایالات متحده برای بازگشایی آبراه است، که در ابتدا شرط پایان جنگ بودند.
ادعای ترامپ اصلاً عملی است؟
اولاً، حاکمیت صرفاً با یک اعلامیه یکجانبه ریاست جمهوری قابل تغییر نیست. برای مثال، ترامپ پیش از این تهدید کرده بود که نیروهای آمریکایی را به جزیره خارک ایران میفرستد تا قطب اصلی صادرات نفت ایران در خلیج فارس را تصرف کنند. تهران سپس با گفتن اینکه سپاه پاسداران انقلاب اسلامی منتظر آنهاست، "با انگشتانی روی ماشه" پاسخ داد. ترامپ پیش از این نیز تهدید کرده بود که گرینلند، یک منطقه خودمختار دانمارک، را تصرف خواهد کرد.
بروس فین، معاون دادستان کل در دوران ریاست جمهوری رونالد ریگان، میگوید ترامپ از نظر قانون اساسی قدرت الحاق به تنهایی را ندارد: «پیمانی که توسط سنا یا قانون تصویب شده باشد، از نظر قانون اساسی برای الحاق سرزمین لازم است، مانند خرید لوئیزیانا یا الحاق هاوایی یا کانال پاناما یا تملک پورتوریکو یا فیلیپین در پایان جنگ اسپانیا و آمریکا.»
فین میگوید اگر او به الحاق ادامه دهد، «طبق قوانین بینالمللی، از جمله منشور سازمان ملل، جرم جنگ تهاجمی محسوب میشود». ناتالی کلاین، متخصص حقوق بینالملل و معاون رئیس دانشگاه نیو ساوت ولز سیدنی، گفت: «اساساً تنها راهی که ادعای ترامپ میتواند طبق قوانین بینالمللی قابل قبول باشد، این است که ایالات متحده به عنوان یک قدرت اشغالگر، کنترل تنگه را در دست داشته باشد، شاید قابل مقایسه با اقتداری که ایالات متحده بلافاصله پس از جنگ جهانی دوم بر ژاپن اعمال کرد.»
جنگ ترامپ علیه ایران در ایالات متحده نیز به شدت نامحبوب است، جایی که رئیس جمهوری و دیگر جمهوریخواهان به دنبال دفاع از اکثریت اندک خود در کنگره در انتخابات میاندورهای نوامبر هستند. بر اساس نظرسنجی رویترز/ایپسوس، به سختی 35 درصد از آمریکاییها این جنگ را تایید میکنند.
چندین نشریه رسانه آمریکایی گزارش دادند که واشنگتن با کمبود مهمات، از جمله سامانه مهم رهگیری ضد موشکی پاتریوت، مواجه است. قیمت بنزین هم افزایش یافته و اکنون میانگین بیش از 4 دلار در هر گالن است - که یک مسئله مهم برای آمریکاییها است.
هفته گذشته، جی دی ونس، معاون رئیس جمهوری ایالات متحده، گفت که اولویت اصلی دولت ترامپ در این جنگ، کنترل افزایش قیمت بنزین است، در حالی که متوقف کردن مسابقه ادعایی ایران برای دستیابی به سلاح هستهای اکنون در درجه دوم اهمیت قرار دارد.
تهران همچنین به همسایگان خود در خلیج فارس حمله کرده است که تحلیلگران میگویند هدف آن مجبور کردن کشورهای منطقه برای به گوشه راندن واشنگتن در میز مذاکره است.
