چرا محاصره اقتصادی فقط پشت مرز نیست؟

خبرآنلاین - وزیر امور خارجه عراق در گفت‌وگو با الجزیره از درخواستی خبر داد که می‌تواند مسیر تجارت ایران را وارد مرحله تازه‌ای از محدودیت کند. به گفته او، وزارت خزانه‌داری آمریکا از بغداد خواسته است همه گذرگاه‌های مرزی با ایران، به‌جز دو گذرگاه، بسته شوند. فؤاد حسین در عین حال تأکید کرد که اجرای چنین درخواستی آسان نیست چرا که عراق گذرگاه‌های رسمی و غیررسمی متعددی با ایران دارد و بستن بخش عمده آنها می‌تواند به اقتصاد خود عراق نیز آسیب بزند.  

این خبر در شرایطی منتشر شد که تجارت ایران پیش از آن هم با محدودیت‌های جدی در مرزهای پاکستان و ترکیه روبه‌رو بود. کامیون‌هایی که قرار بود بخشی از بار تجارت ازدست‌رفته در مسیرهای دریایی را جابه‌جا کنند، در صف‌های طولانی متوقف مانده بودند. در مرز ترکیه، گزارش آسوشیتدپرس از صف‌های چندکیلومتری کامیون‌ها و انتظارهایی خبر می‌داد که در برخی موارد به چندین روز و حتی چند هفته رسیده است. در مرز پاکستان نیز توقف مبادلات در گذرگاه‌های مهم، محموله‌ها و کامیون‌های ایرانی را سرگردان کرده بود.  

اما در میان این خبرها، یک مسئله کمتر دیده می‌شود. فشار خارجی زمانی به بیشترین اثر خود می‌رسد که با موانع و ناهماهنگی‌های داخلی همراه شود. کامیونی که پشت مرز کشور همسایه متوقف می‌شود، فقط یک وسیله نقلیه در صف نیست، بلکه کالایی را حمل می‌کند که ممکن است مواد اولیه یک کارخانه، قطعه موردنیاز یک خط تولید یا کالایی ضروری برای بازار باشد. اگر این محموله پس از عبور از مرز نیز درگیر فرایندهای طولانی اداری، مجوزهای متعدد، مشکلات ثبت سفارش یا انتظار برای تعیین تکلیف ارزی شود، فشار خارجی در داخل کشور ادامه پیدا می‌کند.

اما در شرایطی که مسیرهای تجارت ایران تحت فشار قرار گرفته‌اند، آیا سازوکارهای داخلی برای کاهش زمان و هزینه تجارت بازآرایی شده‌اند یا همان موانعی که در شرایط عادی هم برای بازرگان مشکل ایجاد می‌کردند، حالا به عاملی برای تشدید فشار تبدیل شده‌اند؟  وقتی مسیر جایگزین هم به گلوگاه تبدیل می‌شود …