«فعلا استخدام نکنیم.»، «فعلا توسعه را عقب بیندازیم.»، «فعلا قرارداد بلندمدت نبندیم.»؛ هرکدام از این تصمیمها ممکن است در شرایط خود منطقی باشند. مساله از جایی شروع میشود که این «فعلا»ها کنار هم مینشینند و شیوه اداره بنگاه را شکل میدهند.
کسبوکار همچنان فعال است، خرید و فروش میکند، حقوق میپردازد و مدیرش شاید بیش از گذشته کار کند؛ اما بخش بزرگی از این فعالیت صرف عبور از امروز میشود. آینده، هر بار به جلسه بعد موکول میشود. از نظر من، یکی از مهمترین هزینههای بیثباتی همین تغییری است که بهتدریج در افق تصمیمگیری فعالان اقتصادی ایجاد میکند. وقتی «فعلا» به استراتژی تبدیل میشود
برای فهم این وضعیت، باید میان ریسک و نااطمینانی تفاوت گذاشت. در یک تصمیم پرریسک، معمولا میتوان پیامدهای احتمالی و احتمال وقوع آنها را، دستکم بهطور تقریبی، برآورد کرد. نااطمینانی زمانی جدیتر میشود که حتی مبنای این برآوردها محل تردید باشد.
تولیدکنندهای که نمیداند مواد اولیه را با چه شرایطی تامین خواهد کرد یا مقررات موثر بر قراردادش چگونه تغییر میکند، با مسالهای فراتر از محاسبه حاشیه سود مواجه است. بخشی از مساله او این است که نمیداند کدام فرض امروز، تا زمان اجرای تصمیم معتبر خواهد ماند. در چنین وضعیتی، صبر کردن میتواند ارزش اقتصادی داشته باشد.
خرید دستگاهی که فروش دوباره آن دشوار است، با تصمیمی که فردا میتوان اصلاحش کرد تفاوت دارد. پژوهشهای نیکلاس بلوم و همکارانش درباره نااطمینانی و سرمایهگذاری نشان میدهد وقتی بازگشت از تصمیم هزینهبر باشد، افزایش نااطمینانی میتواند بنگاه را به احتیاط و تعویق سرمایهگذاری سوق دهد. البته هزینه انتظار هم اهمیت دارد: ممکن است بنگاه مشتری خود را از دست بدهد یا تامین مواد اولیه دشوارتر شود. به همین دلیل، احتیاط در خرید دستگاه و شتاب در خرید مواد اولیه میتوانند همزمان در یک بنگاه دیده شوند؛ هر تصمیم، هزینه متفاوتی برای اقدام و انتظار دارد. …

بازار


































































![[کامران نرجه] عدالت مالیاتی؛ گمشده نظام اقتصادی](/news/u/2026-11-11/ettelaat-8fc7g.jpg)
