سود بانکداران درگرو ناترازی بانکی است

جناب گرمابی، از دیدگاه شما و از منظر اقتصادسیاسی، ناترازی بانک‌ها در اقتصاد کلان ایران چگونه به وجود آمد؟

از دیدگاه اقتصادسیاسی ناترازی بانک‌های ایران را باید در ارتباط با شیوه انباشت سرمایه و نقش اعتبار در بازتوزیع ارزش، مالکیت و قدرت اقتصادی درک کرد و نباید آن را صرفا به خطاهای مدیریتی بانکی یا مسائل حسابداری، تقلیل داد.

گسترش بانکداری خصوصی، همزمان با تداوم پیوندهای سیاسی و اقتصادی میان بانک‌ها، هلدینگ‌های بزرگ و نهادهای عمومی، ساختاری پدید آورده است که در آن، اعتبار بانکی فقط واسطه انتقال پس‌اندازها نیست بلکه به ابزاری برای خلق قدرت خرید، تملک دارایی، و گسترش نفوذ گروه‌های اقتصادی تبدیل شده است.

ناترازی به‌خودی‌خود منبع سود نیست ولی برخی سازوکارهای ایجادکننده یا تداوم‌بخش ناترازی، منافعی برای مالکان، مدیران یا گروه‌های اقتصادی مرتبط با بانک‌ها، ایجاد می‌کنند در صورتی که بخشی از هزینه‌ها به نهادهای دیگر منتقل شده است اما مسئله تعیین‌کننده در اقتصادسیاسی ناترازی، توزیع نامتقارن منافع و زیان‌هاست

در چنین ساختاری، اعتبار بانکی لزوما به گسترش ظرفیت تولیدی و بازتولید سرمایه اجتماعی منجر نمی‌شود بلکه می‌تواند در املاک، پروژه‌های بزرگ و دارایی‌های مالی متمرکز شود و از طریق اعطای تسهیلات به اشخاص مرتبط، پیوند میان قدرت بانکی و تمرکز مالکیت را بازتولید کند. پس مسئله صرفا تخصیص نادرست منابع نیست بلکه موضوع اصلی را باید در یک رابطه اجتماعی دید که این رابطه اجتماعی، تعیین‌ می‌کند که اولا چه گروه‌هایی به خلق اعتبار دسترسی داشته باشند؛ ثانیا این اعتبار چگونه به تملک دارایی و کسب درآمد تبدیل شود و ثالثا، در صورت ناکامی در تحقق سود مورد انتظار، چه کسانی هزینه زیان را تحمل کنند؟ …