«شفیعی کدکنی» همتا ندارد

«زادروز دانشمند گرانمایه و شاعر محبوب معاصر، فرصتی است برای بزرگداشت مقام علمی و ادبی استاد محمدرضا شفیعی کدکنی.

پیش از این در کتاب «روشنگران ایرانی و نقد ادبی» از منتقدان پیشرویی چون میرزا فتحعلی آخوندزاده، میرزا آقاخان کرمانی، میرزا ملکم‌خان، زین‌العابدین مراغه‌ای، عبدالرحیم طالبوف و احمد کسروی یاد کرده بودم، همچنان که رساله‌های منفردِ(منوگراف) ملک‌الشعرا بهار، فاطمه سیاح، علی دشتی، احسان طبری، نیما یوشیج، پرویز ناتل خانلری و عبدالحسین زرین‌کوب اختصاص داده بودم. اما حسن ختام آخرین دفتر در تاریخ نقد ادبی جدید در ایران از آنِ استاد شفیعی کدکنی است که «نشر نو» به طبع و نشر آن همت کرده است.

شرح احوال و تکوین شخصیت علمی و ادبی

محمدرضا شفیعی کدکنی در نوزدهم مهر ۱۳۱۸ در روستای کدکن از توابع نیشابور زاده شد. پدر او میرزامحمد از شاگردان میرزا عبدالجواد نیشابوری (ادیب اول) و مادر فاطمه توسلی است. او مقدمات را در حوزه علمیه خراسان در محضر درس محمدتقی نیشابوری (ادیب دوم) فرا گرفت. با حضور در محضر آیت‌الله شیخ هاشم قزوینی، آیت‌الله میرزا حسین سبزواری و آیت‌الله سیدمحمدهادی میلانی به درجه اجتهاد رسید.

او بخشی از بینش زیبایی‌شناختی خود را در شعر و نقد شعر مرهون درس و تلقین استادش محمدتقی نیشابوری می‌داند که در کنار تدریس متونی چون سیوطی، مغنی، مطول، شرح لمعه و مقامات حریری، با ارجاع و استناد به شعر شاعران برجسته قدیم ایران و عرب، نوعی روش ادبیات تطبیقی را به او آموخته‌ است.

او در سال ۱۳۴۱ وارد دانشکده زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مشهد شد. در آن‌جا استادانی مانند احمدعلی رجایی خراسانی، علی‌اکبر فیاض، غلامحسین یوسفی و جلال متینی او را با آفاق جدیدی از زبان و ادبیات و فکر و فرهنگ ایران و جهان آشنا کردند. پس از پایان تحصیل در دانشگاه مشهد، به دانشگاه تهران رفت و در آنجا از درس استاد فروزانفر و استاد ناتل خانلری در دوره دکتری بهره بسیار برد. …