آقایان مسئول! سرمایه اجتماعی با نصب بنرهای تبلیغاتی محقق نمی‌شود

روزنامه خراسان نوشت: «مشکلات و دستاورد‌های جامعه خودبه‌خود وجود ندارند، بلکه توسط سیاستمداران ساخته و روایت می‌شوند.» این جمله طلایی دبورا استون در کتاب تحسین‌شده پارادوکس خط‌مشی: هنر تصمیم‌گیری سیاسی، شاید گمشده امروز نظام حکمرانی در ایران باشد. ما در عصر ارتباطات زندگی می‌کنیم؛ عصری که در آن، انجام دادن یک کار خوب کافی نیست، بلکه روایت دقیق و اقناع‌کننده آن کار است که به نهاد‌ها مشروعیت و سرمایه اجتماعی می‌بخشد. اما چرا نهاد‌های مهم جمهوری اسلامی ایران، به‌رغم گستردگی فعالیت‌هایشان، در ارائه چنین روایتی دچار لکنت هستند و نمی‌توانند افکار عمومی را اقناع کنند؟

پاسخ را باید در حلقه مفقوده این روایت‌سازی، یعنی شفافیت جست‌و‌جو کرد. در دانش حکمرانی، شفافیت صرفاً یک ژست اخلاقی نیست، بلکه زیربنای مستحکم هر روایت موفقی است. متاسفانه در فرهنگ سازمانی بسیاری از نهاد‌های ما، یک ترس نهادینه و تاریخی از شفافیت وجود دارد. مدیران ما نگرانند که اگر اسناد، قراردادها، جزئیات بودجه و فرایند‌های تصمیم‌گیری سازمان متبوع خود را در اتاق شیشه‌ای قرار دهند، مورد هجمه، سوءتفاهم یا سوءاستفاده قرار گیرند.

اما نتیجه این نگرانی و ترس چیزی جز پناه بردن به تاریکی بوده است؟ این هراس از شفافیت، باعث خلق یک هزارتوی ناپیدا در ساختار اداری و اجرایی کشور شده است. وقتی نوری به داخل سازمان نتابد و روایتی مستند و دقیق از عملکرد‌ها ارائه نشود، این هزارتو به طور طبیعی تبدیل به بستر زایش فساد می‌شود؛ و حتی اگر با خوش‌بینی فرض کنیم که در این هزارتوی پنهان فسادی هم رخ نمی‌دهد، دست‌کم ناکارآمدی‌ها، اتلاف منابع و تصمیمات غلطِ کارشناسی در آن گم می‌شوند و هیچ‌گاه فرصت اصلاح پیدا نمی‌کنند. … …