این استدلال اما دچار یک خطای بنیادین در درک مفهوم «بازدارندگی» است: تلقی بازدارندگی به عنوان یک مفهوم «مطلق» و «صفر و یکی». در دنیای واقعگرایانه، بازدارندگی هرگز یک وضعیت مطلق نیست، بلکه مفهومی «نسبی» و «پلهای» است. منتقدان اغلب به جنگ روسیه و اوکراین اشاره میکنند و میگویند: «ببینید! بمب اتم روسیه مانع حمله اوکراین یا ورود مستقیم ناتو به جنگ نشد». این تحلیل اما نیمی از حقیقت را نادیده میگیرد. سوال درست این نیست که آیا بمب اتم مانع «هرگونه» جنگ میشود؟ سوال این است: بدون آن بمبها، چه اتفاقی میافتاد؟
حقیقت این است که همان زرادخانه هستهای روسیه است که مانع تبدیل شدن این جنگ به یک تقابل مستقیم و تمامعیار میان مسکو و ناتو شده است. بمب اتم روسیه، «سقف» درگیری را تعیین کرده و قدرتهای بزرگ را مجبور کرده در محاسبات خود، احتیاط مرگبار را به جای جسارت بیپروا به کار گیرند. سلاح هستهای قرار نیست مانع یک درگیری مرزی یا جنگ نیابتی شود، بلکه کارکرد حیاتی آن، جلوگیری از «جنگهای وجودی» است؛ جنگهایی که هدفشان نه تصرف یک شهر، بلکه محو تمدن یک ملت است.
نکته کلیدی این است: نخستین و حیاتیترین کارکرد سلاح هستهای، تضمین این است که هیچ قدرت اتمی دیگری، جرات نکند ضربهای اتمی به شما بزند. در جنگل جهان که ما شاهد ترور موشکی رهبران در خانههایشان هستیم و در رسانههای غرب، فشار نتانیاهو بر ترامپ برای «حمله هستهای به ایران» به طور علنی بحث میشود، سکوت استراتژیک، حساب روی قواعد بینالمللی، محدودیتهای طرف مقابل یا تکیه بر پیمانهای منطقهای، یک خوشبینی خطرناک است.
سیاستمدار عاقل در جنگلی که قانونش «بقا»ست، تماشا نمیکند. وقتی تهدید به نابودی فیزیکی مطرح است، ساخت سلاح هستهای نه یک انتخاب تهاجمی، بلکه واکنشی دفاعی به یک محیط امنیتی متخاصم است.
آیا کسی در دنیای امروز شک دارد که اگر یک حمله هستهای به خاک ایران شود، تنها پاسخ متناسب و بازدارنده، پاسخ هستهای خواهد بود؟ …

بازار
































































































































































![[کامران نرجه] عدالت مالیاتی؛ گمشده نظام اقتصادی](/news/u/2026-11-11/ettelaat-8fc7g.jpg)
