تمرین شجاعت در موقعیت‌های معمولی

هفت صبح | همیشه یک نفر در جلسه هست که بیشتر از همه می‌داند و کمتر از همه می‌گوید. روی صندلی آخر می‌نشیند، با دقت گوش می‌دهد، گاهی سرش را تکان می‌دهد و وقتی جلسه تمام می‌شود، در راهروی ساختمان جمله‌ای می‌گوید که اگر داخل جلسه گفته بود، مسیر آن پروژه عوض می‌شد. زیبا شرافتی، روان‌شناس، می‌گوید هزینه‌ اصلی کم‌رویی همین‌جاست: توانایی واقعی فرد دیده نمی‌شود.

 

ممکن است فرد بسیار توانمند باشد، ایده‌ خوب و دانش تخصصی بالایی داشته باشد، اما در جلسه حرف نزند، درباره‌ ایده‌اش صحبت نکند یا حتی برای گرفتن یک فرصت شغلی مناسب درخواست ندهد. آن‌وقت دیگران تصور می‌کنند او انگیزه یا توان کافی ندارد، در حالی که واقعیت کاملاً متفاوت است. تفاوت میان «توانایی نداشتن» و «توانایی نشان ندادن» همان چیزی است که سال‌ها می‌تواند سرنوشت یک شغل را تغییر دهد.

    وقتی برون‌گرا شدن هدف نیست

نکته‌ مهم این است که قرار نیست همه را به آدم‌هایی بسیار برون‌گرا تبدیل کنیم. شرافتی می‌گوید هدف این است که فرد بتواند توانمندی‌اش را به شکل موثر نشان دهد: اگر لازم است در جلسه صحبت کند، بتواند؛ اگر ایده‌ای دارد، مطرحش کند؛ و اگر حقی دارد، از آن دفاع کند، حتی اگر کمی اضطراب داشته باشد. همین تفاوت، بسیاری از تلاش‌های ناموفق را توضیح می‌دهد؛ چون وقتی معیار موفقیت «مثل بقیه شدن» باشد، فرد از همان قدم اول احساس شکست می‌کند و خیلی زود از تلاش دست می‌کشد. اما وقتی معیار «حضور موثر» باشد، هر قدم کوچک یک پیروزی است.

  سدی به نام ترس از قضاوت

در این میان روانشناسان بزرگ‌ترین سد ذهنی فرد کم‌رو برای برقراری ارتباط را ترس از قضاوت و ارزیابی منفی دیگران می‌دانند. فرد مدام با خودش فکر می‌کند «نکند حرف بدی بزنم؟»، «نکند صدایم بلرزد؟»، «نکند دیگران متوجه اضطرابم شوند؟» و گاهی پیش از ورود به یک جمع، گفت‌وگو را بارها در ذهنش مرور می‌کند؛ مثل کسی که پیش از بازی، تمام حرکت‌ها را در ذهن تکرار می‌کند، اما وقتی به میدان می‌رسد، همه چیز را فراموش می‌کند.

  …