وقتی دفع مدفوع باعث ضعف شدید و احساس غش می شود؛ آشنایی با سنکوپ دفع و واکنش عصب واگ

عصرایران- گاهی اوقات رفتن به دستشویی برای دفع مدفوع، به ویژه هنگام یبوست و گیر کردن مدفوع سفت در انتهای روده، می تواند با تجربه ای غیرمنتظره و ترسناک همراه شود؛ از ضعف ناگهانی و عرق سرد گرفته تا سرگیجه، سیاهی رفتن چشم و حتی از دست دادن هوشیاری.

یکی از علت های احتمالی این وضعیت، واکنش وازوواگال (Vasovagal Reaction) یا نوعی سنکوپ موقعیتی است که به نام سنکوپ دفع (Defecation Syncope) شناخته می شود. سنکوپ دفع چیست؟

سنکوپ دفع نوعی غش یا نزدیک به غش است که در ارتباط با دفع مدفوع اتفاق می افتد. در این وضعیت، تحریک مسیرهای عصبی مرتبط با دستگاه گوارش می تواند یک واکنش غیرارادی در سیستم عصبی خودکار بدن ایجاد کند.

این واکنش ممکن است باعث کاهش فشار خون و گاهی کند شدن ضربان قلب شود. در نتیجه، خون رسانی به مغز برای مدتی کاهش پیدا می کند و فرد ممکن است دچار سرگیجه، ضعف شدید، تعریق، رنگ پریدگی یا از دست دادن موقت هوشیاری شود.

نکته مهم این است که این اتفاق همیشه به زور زدن شدید وابسته نیست. تحریک دستگاه گوارش، درد احشایی و خود فرایند دفع نیز می توانند محرک این واکنش باشند. چرا بدن چنین واکنشی نشان می دهد؟

عصب واگ بخشی از سیستم عصبی پاراسمپاتیک است و در تنظیم فعالیت قلب و بسیاری از عملکردهای گوارشی نقش دارد.

در واکنش وازوواگال، پاسخ غیرطبیعی این مسیرهای عصبی می تواند باعث گشاد شدن عروق و افت فشار خون و در برخی موارد کاهش ضربان قلب شود.

این تغییرات ممکن است به کاهش موقت خون رسانی مغز منجر شوند. به همین دلیل، فرد گاهی احساس می کند انرژی بدنش ناگهان تخلیه شده یا در آستانه بیهوشی قرار دارد. چه افرادی بیشتر در معرض این وضعیت هستند؟

یبوست شدید، مدفوع بسیار سفت و حجیم، گیر کردن مدفوع در راست روده و تلاش طولانی برای دفع می توانند زمینه ساز چنین اتفاقی باشند.

در برخی افراد، کم آبی بدن و مصرف داروهای کاهنده فشار خون نیز ممکن است احتمال بروز افت فشار را افزایش دهند. هنگام بروز این حالت چه باید کرد؟

اگر فرد هنگام دفع دچار ضعف ناگهانی، سرگیجه یا احساس نزدیک شدن به غش شد، بهتر است:

تلاش برای دفع را متوقف کند و از ادامه زور زدن خودداری کند.

در صورت امکان دراز بکشد و پاها را کمی بالاتر قرار دهد.

تا برطرف شدن علائم از بلند شدن ناگهانی خودداری کند. …