هدفمندی یارانه‌ها باید به بهبود واقعی معیشت منجر شود

علیرضا نثاری، عضو کمیسیون عمران مجلس شورای اسلامی: تغییر در نظام توزیع یارانه‌ها و هدایت حمایت‌های معیشتی به سمت اقشار ضعیف و کم‌درآمد جامعه، تصمیمی درست و ضروری است؛ بویژه در شرایطی که منابع دولت محدود است و نمی‌توان انتظار داشت با توزیع یکسان یارانه میان همه جمعیت کشور، فشارهای اقتصادی و آثار تورم بر معیشت خانوارها جبران شود.

با این حال، تحقق هدف دولت در این زمینه نیازمند توجه به چند مسأله اساسی است که بی‌توجهی به آنها می‌تواند اثربخشی این سیاست را کاهش دهد. نخستین مسأله، تناسب نداشتن میزان حمایت‌های نقدی و کالابرگی با هزینه‌های واقعی زندگی است. مبالغی که امروز به سرپرستان خانوار پرداخت می‌شود، حتی برای دهک‌های پایین نیز پوشش‌دهنده بخش قابل توجهی از فشار ناشی از تورم و افزایش قیمت کالاهای اساسی نیست و نمی‌تواند رضایتمندی نسبی ایجاد کند.

از سوی دیگر، پرداخت این مبالغ به جمعیتی نزدیک به ۹۰ میلیون نفر، بار مالی سنگینی بر دوش دولت می‌گذارد؛ در حالی که این هزینه نیز الزاماً قادر نیست آثار تورم ناشی از مشکلات مدیریتی داخلی و فشارهای جنگ اقتصادی تحمیل‌شده از خارج را جبران کند. نتیجه چنین وضعیتی آن است که هم منابع قابل توجهی صرف پرداخت یارانه می‌شود و هم خانوارها همچنان از ناکافی بودن حمایت‌ها گلایه دارند. مسأله دیگر، ضرورت ساماندهی سازوکار اجرای کالابرگ است. در ماه‌های اخیر، مشکلات مربوط به تسویه بدهی دولت به شبکه توزیع، موجب شده است برخی فروشگاه‌ها از پذیرش اعتبار کالابرگ خودداری کنند.

در چنین شرایطی، خانوارها با اعتباری مواجه می‌شوند که امکان استفاده از آن را ندارند و ارزش واقعی آن نیز در گذر زمان و با افزایش قیمت‌ها کاهش پیدا می‌کند. بنابراین، دولت پیش از هر چیز باید از کارآمدی شبکه توزیع و امکان استفاده واقعی مردم از اعتبار کالابرگ اطمینان حاصل کند. در کنار اصلاح شیوه توزیع، لازم است دامنه حمایت‌های معیشتی نیز متناسب با … …