سرنوشت پر فراز و نشیب ساختمان خورشید/ به بهای چرب کردن سبیل شاهی

عصر ایران ؛ علی نجومی ــ   از همان اوایل سلطنت سلطان صاحبقران ناصرالدین شاه قاجار، که نظر امیرکبیر بر ساخت میدانی به سبک معماری رنسانس اروپایی در تهران قرار گرفت 10 سالی طول کشید که  عملیات ساخت میدان توپ خانه پایان یابد.

چند سالی از افتتاح میدان نگذشته بود که قهرمان میرزا امین لشکر که از صاحب منصبان حکومت قاجار بود و در سیاهه خدماتش مستوفی گری دستگاه ولیعهد در تبریز و پیشکاری ولیعهد مظفرالدین میرزا و بعد وزارت گمرکات و فواید عامه دیده می شد یک روز پا شد همین طور مقدمه رفت خدمت سلطان صاحبقران اول مقداری به رسم روزگار با زبان و چرب و نرمش قربان صدقه اعلی حضرت همایونی رفت و بعد که دید لپ های شاه قاجار گل انداخت فهمید حالا وقت عرض حال دادن است و گفت:

قبله عالم مستحضر هستید که عمارت بنده کمترین در شرق میدان توپخانه هست اما از این همه وجاهت و زیبایی میدان ثمری نبرده چون در وپنجره ای رو به میدان ندارد و این منوط به نظر مساعد اعلی حضرت همایونی است.

شانسش زده بود و آن روز از قرار معلوم ناصرالدین شاه از دنده چپ بلند نشده بود و حال دلش خوش بود بنابراین به قول امروزی ها اوکی داد اما به سبک قاجار نه بدون باج سبیل شاهی سبیل ها که چرب شد عملیات احدادث در و پنجره هم آغاز شد حالا قهرمان میرزا می توانست به کل ایران فخر بفروشد که خانه مجللش نه تنها در شمال ارگ سلطنتی بنا شده بلکه حالا در و پنجره ای هم رو به میدان توپخانه گل سرسبد مدرنیزاسیون شهری قاجار دارد.

اما بعد ها در سال 1267 یعنی 8 سال مانده به پایان عهد ناصری، وقتی امتیاز تاسیس بانک شاهنشاهی به بارون جولیوس دو رویتر بریتانیایی داده شد این بانک خانه قهرمان میرزا در شرق میدان توپخانه را خرید و شعبه اصلی خود را در آن جا قرار داد.

بانک شاهنشاهی مقر اصلی اش در لندن بود و در واقع طبق مقررات قانونی بریتانیا فعالیت می کرد و به طور رسمی  از سال 1269 هجری خورشیدی فعالیت خودش را در ایران آغاز کرد و در واقع اولین اسکناس بانکی را در کشورمان منتشر کرد.

تا سال 1309 انحصار چاپ اسکناس در ایران در اختیار همین بانک بود تا اینکه در این سال با پرداخت 200 هزار لیره  این امتیاز از این بانک خریداری شد و به بانک ملی ایران تعلق گرفت که دو سال قبلش در سال 1307 تاسیس شده بود. قابل ذکر آن که بانک مرکزی ایران در سال 1339 تاسیس شد.

مارکار گالستیانس …