بازار
مسئله اصلی در مدیریت مناطق تحت حفاظت ایران این است که چگونه می‌توان ضمن حفظ اولویت و اصالت حفاظت، منابع مالی پایدارتر و ظرفیت اجتماعی بیشتری برای صیانت از طبیعت فراهم کرد. اتکای صرف به اعتبارات دولتی، با توجه به محدودیت منابع و دشواری‌های اجرایی دهه‌های اخیر در کشور ما، پاسخ‌گوی همه نیازهای این مناطق نیست. از سوی دیگر، درآمدزایی بدون ضوابط روشن و تضمین‌های حفاظتی نیز میتواند به تخریب سرمایه‌های طبیعی منجر شود. ایده‌ای که در نشست با رئیس‌جمهور مطرح کردم و مورد موافقت ایشان قرار گرفت، واگذاری مناطق به بخش خصوصی و جایگزین‌کردن منطق اقتصادی به‌جای حفاظت نیست. این شیوه، آزمودن الگویی است که در آن دولت مسئولیت حاکمیتی و نظارتی خود را حفظ کند، سرمایه‌گذاران در چارچوب ضوابط مشخص در تأمین منابع و ارائه خدمات مشارکت داشته باشند و جوامع محلی نیز از ذی‌نفعان واقعی مدیریت و منافع حاصل باشند.
اجرای این مدل در سه منطقه به‌صورت پایلوت پیشنهاد شده است تا بتوان بر پایه شاخص‌های قابل سنجش، از وضعیت زیستگاه و جمعیت گونه‌ها تا منابع مالی حفاظت و منافع جوامع محلی، نتایج آن را ارزیابی کرد. اصل اساسی این است که هر فعالیت اقتصادی باید در خدمت حفاظت باشد و هرجا میان درآمدزایی و ضرورت‌های اکولوژیک تعارضی ایجاد شود، حفاظت اولویت داشته باشد. این طرح نسخه‌ای از پیش اثبات‌شده نیست، بلکه پیشنهادی برای آزمودن و اصلاح شیوه‌ای مدیریتی در برابر محدودیت‌های الگوی فعلی است.
معیار دقیق انتخاب سه منطقه چیست؟
انتخاب مناطق نباید براساس یک معیار منفرد، مانند ظرفیت گردشگری یا امکان درآمدزایی، انجام شود. هدف این است که ببینیم آیا می‌توان در شرایط متفاوت اکولوژیک، اجتماعی و اقتصادی ایران، مدلی طراحی کرد که هم به حفاظت کمک کند و هم وابستگی مناطق به اعتبارات محدود دولتی را کاهش دهد.
بنابراین، انتخاب باید بر پایه ترکیبی از معیارهای اکولوژیک، اقتصادی و اجتماعی، که سه جزء توسعه پایدار هستند، انجام شود. وضعیت گونه‌های شاخص، حساسیت زیستگاه، تهدیدها و تعارض‌های موجود، ظرفیت فعالیتهای سازگار با حفاظت، توان و تمایل جوامع محلی، امکان نظارت و قابلیت سنجش نتایج از جمله این معیارها هستند. …
