سوءبرداشت ترامپ از واقع‌گرایی

«سیاست بین‌الملل، مانند همه اشکال سیاست، مبارزه‌ای برای کسب قدرت است.» هانس مورگنتا این جمله را در سپیده‌دم جنگ سرد، از پشت میز کار خود در شیکاگو نوشت؛ زمانی که ایالات‌متحده و اتحاد جماهیر شوروی رقابتی بی‌پایان را برای تسلط بر جهان آغاز کرده بودند. کتابی که مورگنتا در نهایت با عنوان سیاست در میان ملت‌ها منتشر کرد، به‌سرعت به پرکاربردترین کتاب درسی روابط بین‌الملل در آمریکا تبدیل شد و چارچوبی فکری به نام «واقع‌گرایی» ارائه کرد که نسل‌های متعددی از پژوهشگران و سیاست‌گذاران را هدایت کرد. با وجود تغییرات فراوانی که در نزدیک به هشت دهه پس از انتشار مهم‌ترین اثر مورگنتا رخ داده، اصول بنیادین همچنان پابرجا هستند. طبیعت انسان، که از نظر مورگنتا نیروی محرک مبارزه برای قدرت بود، تغییر نکرده است.

دولت‌ها همچنان مهم‌ترین بازیگران نظام بین‌الملل‌اند و برای کسب نفوذ با یکدیگر رقابت می‌کنند. قدرت‌های بزرگ همچنان مسیر تاریخ را شکل می‌دهند. بسیاری از تحولات جهان امروز نیز ظاهراً درستی نتیجه‌گیری‌های مورگنتا را تأیید می‌کنند: تلاش روسیه برای ایجاد حوزه نفوذ در اروپای شرقی، کوشش چین برای دستیابی به هژمونی در شرق آسیا و احیای دکترین مونرو از سوی آمریکا در نیمکره غربی، همگی نشان می‌دهند که منافع ملی همچنان بر آرمان‌های اخلاقی و هنجارهای بین‌المللی برتری دارند.

برای بسیاری، اهمیت اندیشه‌های مورگنتا در این خلاصه می‌شود که او قدرت را عامل اصلی تعیین‌کننده رفتار دولت‌ها معرفی کرد. اما چنین برداشتی یکی از بنیادی‌ترین دیدگاه‌های او را نادیده می‌گیرد: حتی اگر انسان‌ها ذاتاً در پی حداکثرسازی قدرت خود باشند، موجوداتی اخلاقی نیز هستند که می‌کوشند قدرت خویش را محدود کنند. نوشته‌های مورگنتا از نوعی رابطه دیالکتیکی میان قدرت و اخلاق پرده برمی‌دارند؛ دو مفهومی که در ظاهر با یکدیگر ناسازگارند و او تمام عمر خود را صرف تلاش برای آشتی دادن آنها کرد. مورگنتا نه‌تنها قدرت را آرمانی نمی‌کرد، بلکه ضرورت مهار آن را نیز درک کرده بود. …