پشت پرده معنایی که به رنگ ها می دهیم / قرمز همیشه عشق نیست؛ سیاه همیشه غم نیست / روانشناسی پنهان رنگ ها

به گزارش گروه روانشناسی رکنا، رنگ ها می توانند روی احساس، توجه و رفتار ما اثر بگذارند، اما این اثر بسیار پیچیده تر از جدول هایی است که در فضای مجازی می بینیم؛ جدول هایی که می گویند قرمز یعنی عشق، آبی یعنی آرامش، سبز یعنی امنیت و زرد یعنی شادی. چنین جمله هایی اگرچه ساده و جذاب هستند، اما روانشناسی رنگ ها بسیار وابسته تر به زمینه، فرهنگ، تجربه فردی و حتی ویژگی های همان موقعیت است. رنگ قبل از اینکه معنا داشته باشد، دیده می شود. اولین نکته این است که رنگ فقط یک مفهوم ذهنی نیست. سیستم بینایی ما اطلاعات مربوط به طول موج های مختلف نور را دریافت و پردازش می کند و مغز از این اطلاعات برای ساختن تجربه دیداری استفاده می کند، اما چیزی که ما تجربه می کنیم فقط رنگ نیست. مغز رنگ را در کنار شکل، اندازه، زمینه، نور و معنای شیء تفسیر می کند. قرمز روی یک گل رز با قرمز چراغ خطر یک تجربه روانی یکسان نیست. قرمز لباس یک فرد با قرمز یک علامت هشدار نیز معنای یکسانی ندارد. پس وقتی درباره روانشناسی رنگ حرف می زنیم، نباید تصور کنیم هر رنگ یک دکمه دارد که با فشردنش یک احساس مشخص روشن می شود. رنگ ها بیشتر شبیه زبان هستند؛ و زبان بدون زمینه، معنای کاملی ندارد. چرا قرمز این همه با عشق گره خورده است؟

قرمز یکی از رنگ هایی است که در پژوهش های روانشناسی رنگ بارها با برانگیختگی، توجه، هیجان و در برخی موقعیت ها با جذابیت و عشق ارتباط پیدا کرده است اما نکته مهم این است که این ارتباط به معنی یک قانون زیستی ساده نیست. فرهنگ، تجربه، یادگیری اجتماعی و زمینه نقش مهمی دارند. اگر از کودکی بارها دیده باشیم که گل رز قرمز در مناسبت های عاشقانه هدیه داده می شود، مغز ما به تدریج میان قرمز، رز و عشق ارتباط ایجاد می کند. این ارتباط بعدا می تواند بسیار طبیعی و بدیهی به نظر برسد، در حالی که بخشی از آن نتیجه یادگیری اجتماعی است. در عین حال، برخی واکنش های انسان به رنگ ها ممکن است ریشه های زیستی و تکاملی هم داشته باشند. مسئله این است که نمی توان سهم فرهنگ و زیست شناسی را برای هر رنگ و هر موقعیت به یک اندازه فرض کرد. همین جاست که روانشناسی علمی با نسخه های اینترنتی تفاوت پیدا می کند.

قرمز فقط عشق نیست …