خاموشی فلرها و جهش بهره‌وری

آرمان امروز : شعله‌های افروخته بر فراز دکل‌های نفتی در جنوب و غرب کشور، دهه‌هاست که نماد تلخ اتلاف ثروتی تجدیدناپذیر و تحمیل هزینه‌های سنگین زیست‌محیطی به شمار می‌روند؛ گازهای همراه نفت که می‌توانند موتور محرک چرخ صنایع پایین‌دستی، پتروشیمی‌ها و سامان‌دهنده شبکه مصارف خانگی باشند، در نبود زیرساخت‌های فرآورشی کامل و سرمایه‌گذاری متمرکز، در دمای بالا می‌سوزند و خاکستر می‌شوند. این پدیده خسارت‌بار نه‌تنها بخش عظیمی از سرمایه هیدروکربوری کشور را می‌بلعد، بلکه سالانه میلیون‌ها تن گازهای گلخانه‌ای و آلاینده‌های سمی را به ریه‌های ساکنان پیرامون میادین نفتی تزریق می‌کند. با این حال، تحولات اخیر و بازتعریف اولویت‌های کلان بخش انرژی، نشان‌دهنده یک دگرگونی بنیادین در شیوه مواجهه با این سرمایه ملی است. جمع‌آوری گازهای همراه و خاموش‌سازی مشعل‌ها از یک الزام حاشیه‌ای و صرفاً توصیه زیست‌محیطی، اکنون به هسته مرکزی راهبرد توسعه زنجیره ارزش، تأمین امنیت انرژی و افزایش تاب‌آوری اقتصادی بدل شده است. آمارهای رسمی نشان می‌دهد که تا کنون حجم جمع‌آوری گازهای مشعل از رقم روزانه ۱۷ میلیون مترمکعب فراتر رفته است، اما این گام آغازین مسیری طولانی است که باید به خاموشی قطعی صدها مشعل فعال بینجامد و سوخت ارزشمند آن‌ها را وارد مدار تولید ارزش و تأمین کسری‌های ساختاری گاز در بخش‌های مختلف کشور کند. پرسشی بنیادین که همواره در اذهان عمومی و محافل تخصصی حوزه انرژی مطرح بوده، این است که چرا با وجود ارزش حیاتی گاز، آسمان مناطق نفت‌خیز کشور همچنان در تسخیر آتش فلرها باقی مانده است. بررسی کارشناسی موانع اجرای طرح‌های مهار مشعل نشان می‌دهد که ریشه این چالش را باید در ترکیبی از کمبود منابع مالی پایدار، چالش‌های انتقال فناوری، … …