تولید کم‌کربن چقدر هزینه تمام‌شده صنایع ایران را تغییر می‌دهد؟ / بررسی هزینه فناوری‌ها و مزیت رقابتی در سال ۱۴۰۵

به گزارش تجارت نیوز، تولید کم‌کربن به یکی از موضوعات مهم سیاست صنعتی جهان تبدیل شده است. افزایش بهره‌وری انرژی، جایگزینی سوخت‌های پرکربن، استفاده از برق تجدیدپذیر، بازیافت مواد و توسعه فناوری‌های جدید، از جمله راهکارهایی هستند که صنایع برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به کار می‌گیرند. با این حال، اثر اقتصادی این تغییرات یکسان نیست؛ بعضی از آن‌ها با اصلاح فرایندهای موجود قابل اجرا هستند و بعضی دیگر به تغییر اساسی تجهیزات، زیرساخت انرژی و شیوه تولید نیاز دارند.

برای صنایع ایران، این مسئله اهمیت دوچندانی دارد. هزینه انرژی، محدودیت دسترسی به سرمایه، نوسان نرخ ارز و نیاز به نوسازی تجهیزات بر تصمیم‌گیری کارخانه‌ها اثر می‌گذارند. از سوی دیگر، قواعد کربنی بازارهای بین‌المللی و افزایش توجه خریداران به میزان انتشار محصولات می‌تواند هزینه بی‌توجهی به کاهش کربن را نیز افزایش دهد.

بنابراین، پرسش اصلی فقط این نیست که تولید کم‌کربن چه میزان سرمایه‌گذاری نیاز دارد؛ بلکه باید مشخص شود این سرمایه‌گذاری در چه شرایطی هزینه تمام‌شده محصول را افزایش می‌دهد، چه زمانی از محل صرفه‌جویی انرژی جبران می‌شود و چگونه می‌تواند موقعیت رقابتی یک کارخانه را در بازار داخلی و خارجی بهبود دهد. آمار جهانی ۲۰۲۶؛ صنایع سنگین در مرکز تحول کم‌کربن

بر اساس گزارش آژانس بین‌المللی انرژی درباره اقدامات سمت عرضه و تقاضا برای گذار فولاد و سیمان در سال ۲۰۲۵، این دو صنعت در مجموع حدود ۱۴ درصد از انتشار مستقیم جهانی ناشی از مصرف انرژی و فرایندهای صنعتی را به خود اختصاص می‌دهند. بخش مهمی از این انتشار به ماهیت تولید مربوط است؛ در فولاد، مصرف کربن در فرایندهای احیا و تولید حرارت اهمیت دارد و در سیمان، تجزیه شیمیایی سنگ‌آهک به‌طور مستقیم دی‌اکسیدکربن آزاد می‌کند.

گزارش «چشم‌انداز فناوری‌های انرژی ۲۰۲۶» آژانس بین‌المللی انرژی نیز تأکید می‌کند که رقابت‌پذیری فناوری‌های پاک صنعتی به هزینه مواد اولیه، برق، سوخت، نیروی کار و سرمایه‌گذاری وابسته است. در صنعت فولاد، مسیرهای تولید نزدیک به صفر کربن هنوز در مرحله توسعه تجاری قرار دارند و دسترسی به برق کم‌کربن و ارزان می‌تواند تعیین کند که یک فناوری در کدام کشور اقتصادی‌تر باشد. …