آیا برقی‌سازی می‌تواند زمین را خنک‌تر کند؟

در دومین روز «اجلاس تغییر اقلیم سازمان ملل متحد» (COP31) در آنتالیا، انرژی و حمل‌ونقل در کانون توجه قرار گرفتند. یکی از مفاهیم پرتکرار نشست‌ها و گفت‌وگوهای ۱۰ نوامبر، «برقی‌سازی» بود. این مفهوم حالا از موضوعی فنی در صنعت انرژی فراتر رفته و به یکی از مسیرهای اصلی بازتعریف اقتصاد و توسعه در جهان تبدیل شده است.

جهان به‌تدریج وارد عصر برق می‌شود. در این عصر، خودروها، ساختمان‌ها، صنایع و حتی بخش بزرگی از خدمات دیجیتال بیش از گذشته به برق وابسته می‌شوند. گزارش ویژه «آژانس بین‌المللی انرژی» که در آستانه کاپ ۳۱ منتشر شده، نشان می‌دهد تقاضای جهانی برق در سال‌های ۲۰۱۵ تا ۲۰۲۵ سالانه بیش از سه درصد رشد کرده است، یعنی تقریباً دو برابر نرخ رشد تقاضای کل انرژی. افزایش استفاده از خودروهای برقی، سامانه‌های سرمایش و گرمایش، تجهیزات صنعتی، مراکز داده و هوش مصنوعی از عوامل اصلی این روند است.

براساس همین گزارش، سهم برق از مصرف نهایی انرژی جهان در سال ۲۰۲۵ حدود ۲۳ درصد بود. ترکیه، در مقام رئیس کاپ ۳۱، پیشنهاد کرده است که این سهم تا سال ۲۰۳۵ به ۳۵ درصد برسد. این هدف که با عنوان «۳۵ در ۳۵» مطرح شده است، قرار است برقی‌سازی حمل‌ونقل، ساختمان‌ها و صنایع را به یکی از محورهای اصلی اجرای تعهدات اقلیمی تبدیل کند.

اما برقی‌سازی دقیقاً چه تغییری ایجاد می‌کند؟ پاسخ را باید در تفاوت میان مصرف انرژی و بهره‌وری آن جست‌وجو کرد. برای مثال، خودروهای برقی در مقایسه با خودروهای دارای موتور احتراق داخلی، حدود دو تا چهار برابر کارآمدترند. پمپ‌های حرارتی نیز می‌توانند با مصرف مقدار مشخصی برق، چند برابر آن انرژی گرمایی فراهم کنند. بنابراین، برقی‌سازی ضمن جایگزین‌کردن یک منبع انرژی با منبعی دیگر، امکان ارائه خدمات مشابه با مصرف انرژی کمتر را فراهم می‌کند. …