شاهنامه در مسیر بازآفرینی تصویری

  زهرا نجفی   روزنامه‌نگار  /    شاهنامه تنها مجموعه‌ای از داستان‌های اساطیری و پهلوانی نیست؛ این اثر یکی از پایه‌های اصلی حافظه تاریخی و هویت فرهنگی ایرانیان به شمار می‌رود. فردوسی با گردآوری و بازآفرینی روایت‌های کهن، اثری پدید آورد که در طول قرن‌ها به حفظ زبان فارسی و انتقال ارزش‌ها، اسطوره‌ها و خاطره جمعی ایرانیان کمک کرد. از این منظر، بازآفرینی تصویری شاهنامه را باید اقدامی فرهنگی با اهمیت تاریخی دانست، اقدامی برای آنکه این میراث از صفحات کتاب فراتر رود و در قالبی متناسب با نیازهای مخاطب معاصر ادامه حیات دهد.

 

شاهنامه؛ میراثی که باید دوباره روایت شود

 تغییر شیوه‌های مصرف محتوا و گسترش رسانه‌های تصویری، ضرورت ارائه روایت‌های تازه از آثار کلاسیک را افزایش داده است. نسل‌های جدید بیش از گذشته با انبوهی از محصولات سرگرمی داخلی و جهانی مواجه‌اند و تداوم ارتباط آنها با میراث ادبی، نیازمند یافتن زبان‌های روایی تازه است. انیمیشن در این میان ظرفیت ویژه‌ای دارد زیرا می‌تواند جهان اسطوره‌ای شاهنامه، شخصیت‌های پیچیده و نبردهای حماسی آن را به تجربه‌ای دیداری و شنیداری تبدیل کند.

 بر اساس اطلاعات منتشرشده، سریال «شاهنامه» قرار است داستان‌های این اثر را از آغاز تا پایان روایت کند؛ رویکردی که آن را از اقتباس‌های محدود و پراکنده متمایز می‌سازد. فصل اول با عنوان «نخستین پادشاه»، به دوران پادشاهی کیومرث می‌پردازد و آغازگر مسیری است که در صورت تحقق کامل برنامه، بخش گسترده‌ای از جهان شاهنامه فردوسی را در بر خواهد گرفت.

 اهمیت این رویکرد در آن است که شاهنامه صرفاً به داستان‌های مشهور رستم و سهراب یا رستم و اسفندیار محدود نمی‌شود. پیوند میان روایت‌ها، تحولات شخصیت‌ها و مفاهیم اخلاقی و اجتماعی، بخش مهمی از ارزش این اثر را تشکیل می‌دهد. روایت پیوسته می‌تواند به مخاطب کمک کند تا شاهنامه را نه مجموعه‌ای از داستان‌های منفرد، بلکه جهانی منسجم و برخوردار از لایه‌های تاریخی، اسطوره‌ای و انسانی بشناسد.

  …