کابلهای فیبر نوری که مجموعهای از گیرندههای صوتی زیرآبی را حمل میکنند، هماکنون توسط ارتش هلند استفاده میشوند و نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا نیز آنها را آزمایش کرده است.
دولت هلند این سامانه را نخستین نمونه از نوع خود در جهان معرفی کرده و میگوید «حساسیتی بالاتر از آرایههای سنتی» دارد و میتواند اهداف را در فاصلهای بیش از ۶۰ مایل شناسایی کند.
سامانه «اُپتیآرِی» که توسط شرکت فناوری هلندی «اپتیکس ۱۱» ساخته شده، از قرقرهای بزرگ از کابل استفاده میکند که میتوان آن را پشت یک کشتی باز کرد تا صداهای مشخص زیردریاییها و ناوهای جنگی در دریا را شناسایی کند.
بهطور سنتی، چنین فناوریای در اختیار کشتیهای تخصصی شکار زیردریایی، مانند ناوچههای تایپ ۲۳ بریتانیا، بوده است.
اما «پل هایدن»، مدیرعامل اپتیکس ۱۱، گفته است که این سامانه میتواند در یک جعبه قابلحمل به طول ۱۰ فوت جا بگیرد و روی هر اندازه کشتی جنگی نصب شود و به آنها توان «بیهمتا» برای شکار زیردریاییها بدهد.
او، دریادار پیشین هلندی ۵۹ ساله، گفت: «هر کشتی، واقعاً هر کشتی، قادر است کانتینرهای دریایی را روی عرشه خود قرار دهد و به کار اندازد. دقیقاً همین کار را ما اینجا انجام میدهیم.»
هایـدن در گفتوگو با تلگراف از دفتر خود در آمستردام گفت این سامانه همچنین میتواند روی کشتیهای باری غیرنظامی نصب شود تا در بحبوحه نگرانیها از اینکه بریتانیا تا سال ۲۰۳۰ ممکن است به جنگ با روسیه کشیده شود، از دفاع این کشور پشتیبانی کند.
او افزود: «فقط تصور کنید هر کشتی غیرنظامی را به یک آرایه کششی مجهز کنید. این کار نه انرژی مصرف میکند و نه هزینهای دارد ... این، جنگ ضدزیردریایی در یک جعبه است.»
آرایههای کششی دهههاست استفاده میشوند و در مقایسه با سامانههای نصبشده بر بدنه، مزیت مهمی دارند؛ سامانههایی که نزدیک به ماشینآلات و ملخها قرار میگیرند و همین موضوع تشخیص صداهای ضعیف را دشوار میکند.
کابل حسگر آرایه کششی اپتیکس ۱۱ میتواند از هر ناو جنگی یا کشتی غیرنظامی رها شود
کابل حسگر آرایه کششی اپتیکس ۱۱ میتواند از هر ناو جنگی یا کشتی غیرنظامی رها شود. اعتبار: نیروی دفاعی هلند/سْیورد هیلکمان
سامانههای کنونی الکترونیکیاند و به این معنا که میدان الکترومغناطیسی ضعیفی منتشر میکنند که از نظر تئوریک میتواند شناسایی شود. هایدن گفته است سامانه فیبر نوری او که پرتوی نور را از درون حسگرهایش عبور میدهد، هیچ سیگنال قابلشناساییای منتشر نمیکند.
این سامانهها همچنین میتوانند از خشکی مستقر شوند و روی بستر دریا کار کنند تا کابلهای زیرآبی حیاتی را محافظت کنند.
او گفت: «ما داریم یک برتری ناعادلانه میفروشیم. میتوانیم یک نفتکش را در ۱۰۰ کیلومتر و یک ناوچه را در حدود ۵۰ کیلومتر شناسایی کنیم. برخی شناورهای سطحی بدونسرنشین صدای موتور بالایی دارند. ما میتوانیم آنها را در فاصله دهها کیلومتری بهسرعت تشخیص دهیم. این واقعاً با هر آنچه اکنون ارائه میشود متفاوت است.»
نیروی دریایی تحت فشار شدیدی برای دفاع در برابر ناوهای جنگی و زیردریاییهای روسیه قرار دارد؛ شناورهایی که فعالیت خود را پیرامون بریتانیا در سال گذشته یکسوم افزایش دادهاند.
یکی از مناطق کلیدی برای پایش، شکاف عظیم میان نروژ و گرینلند است. این پهنه، دروازه ورود زیردریاییهای ناوگان شمالی روسیه به اروپا و اقیانوس اطلس است.
گشتزنی در این منطقه برای نیروی دریایی مأموریتی سنگین بهشمار میرود؛ نیرویی که ناوگان سطحیاش را در کوچکترین اندازه در حافظه زنده دیده است.
در پایان جنگ سرد، بریتانیا ۵۰ ناوچه و ناوشکن بههمراه حدود ۳۰ زیردریایی در اختیار داشت. امروز، این کشور شش ناوشکن و پنج ناوچه در کنار شش زیردریایی کلاس آستیو و چهار فروند زیردریایی ونگارد حامل سلاح هستهای دارد.
همزمان، ناوهای جنگی روسیه روزبهروز بیشتر از کانال مانش عبور میکنند تا از نفتکشهای تحریمی «ناوگان سایه» ولادیمیر پوتین محافظت کنند؛ ناوگانی که نفت را بهطور غیرقانونی در سراسر جهان جابهجا میکند.
این مسئله فشار بیشتری بر نیروی دریایی وارد کرده است؛ نیرویی که در ماه ژوئیه ۲۱ روز را صرف رصد فعالیت دریایی روسیه کرد.
نیاز به فناوری بهتر برای پایش زیردریاییها این هفته با آشکار شدن تازهترین سلاح زیرآبی کرملین شدیدتر شد.
نخستین زیردریایی هستهای «خاباروفسک» روسیه برای آزمایشهای دریایی از دریای سفید به راه افتاد.
این شناور ۴۴۳ فوتی تازهترین عضو ناوگان ولادیمیر پوتین است و برای حمل تازهترین سلاح کشتار جمعی روسیه، یعنی اژدر هستهای خودران «پوزئیدون»، طراحی شده است.
سلاح «آخرالزمانی» پوزئیدون قرار است با ایجاد سونامیهای رادیواکتیو، شهرهای ساحلی را ویران کند. این سلاح که با راکتور هستهای کار میکند، از نظر تئوریک بردی نامحدود دارد و هر شهر ساحلی در ناتو را در دسترس قرار میدهد. همچنین میتواند با سرعتی تا ۸۰ مایل در ساعت حرکت کند.
زیردریایی هستهای خاباروفسک در حال انجام آزمایشهای دریایی است
زیردریایی هستهای خاباروفسک در حال انجام آزمایشهای دریایی است. اعتبار: سرویس مطبوعاتی وزارت دفاع روسیه
این اژدر میتواند کلاهک هستهای دو مگاتنی حمل کند ــ بیش از ۱۰۰ برابر نیرومندتر از بمب اتمی که در سال ۱۹۴۵ بر هیروشیما انداخته شد. گفته میشود خاباروفسک برای حمل شش فروند پوزئیدون پیکربندی شده است.
بهنظر میرسد نیروی دریایی روسیه این هفته عملیات خود را پیرامون اروپا نیز تشدید کرده باشد. ناوشکن «ادمیرال لوِچنکو» یک کشتی باری و یک نفتکش تحریمی را از مسیر بالتیک تا مصر اسکورت کرد. انتظار میرود این شناورها آخر هفته از کانال مانش عبور کنند.
مسکو همچنین پس از استقرار ناوشکن «ادمیرال کاساتونوف» که به موشکهای هایپرسونیک زِیرکون با قابلیت حمل کلاهک هستهای مجهز است، در نزدیکی جزیره فِمارن آلمان، نگرانیهایی برانگیخت.
منابع دریایی بریتانیا این استقرار را کماهمیت جلوه دادند و گفتند «روتین» بوده است. با این حال، این اقدام بخشی از کارزار گستردهتری است که تحلیلگران دفاعی روزبهروز نگرانترش میشوند.
متیو ساویل، مدیر علوم نظامی در مؤسسه خدمات متحد سلطنتی، اندیشکدهای در لندن، گفت: «ما شاهد افزایش واقعی فعالیت هستیم؛ یک ناو جنگی روسی تقریباً بهطور دائمی در کانال مانش مستقر است و شلیک میکند؛ (دمیتری) مدودف، معاون رئیس شورای امنیت روسیه، میگوید کشتیها را مصادره خواهیم کرد ــ این نمودار در مسیر اشتباه حرکت میکند.»
روسیه همچنین متهم شده است که زیردریاییها، کشتیهای جاسوسی و شناورهای ناوگان سایه خود را برای یافتن شبکه کابلهای فیبر نوری زیر دریایی بریتانیا ــ که بیش از ۹۹ درصد ترافیک داده بینالمللی را حمل میکنند ــ بهکار گرفته است.
خرابکاری در چنین سامانههایی میتواند آشوب ایجاد کند و اقتصاد بریتانیا را بهطور موقت فلج کند و از همین رو، آرایههای فیبر نوری برای دفاع حیاتیاند.
بریتانیا ۱.۵ میلیارد پوند برای توسعه یک ناوگان ترکیبی نیروی دریایی هزینه میکند؛ ناوگانی متشکل از انواع شناورهای بدونسرنشین، از جمله برخی که میتوانند موشک حمل کنند و برخی دیگر که به حسگرهای پیشرفته مجهزند.
هشت ناوچه جدید تایپ ۲۶ برای شکار زیردریایی و دستکم پنج ناوچه تایپ ۳۱ نیز در حال ساختاند. میلیاردها پوند دیگر نیز برای دو کلاس جدید زیردریایی سرمایهگذاری شده است؛ از جمله ناوگان جدید زیردریاییهای بازدارنده هستهای «دردنوت» بریتانیا و ۱۲ زیردریایی شکارچی-قاتل.
در چارچوب برنامه سرمایهگذاری دفاعی، دولت متعهد شده است طی چهار سال ۳۳۰ میلیون پوند برای حفاظت از زیرساختهای حیاتی زیرآبی، از جمله کابلهای زیر دریا و خطوط لوله انرژی، اختصاص دهد.
سخنگوی وزارت دفاع افزود: «در برابر تهدیدهای رو به افزایش روسیه، ناوهای جنگی و بالگردهای نیروی دریایی سلطنتی ما همچنان به رصد و بازدارندگی فعالیت روسیه در آبهای بریتانیا ادامه میدهند.»
وزارت دفاع هلند نیز اعلام کرد که «نزدیک» با اپتیکس ۱۱ همکاری میکند تا این فناوری تازه را توسعه دهد؛ فناوریای که «حساسیتی بالاتر از آرایههای سنتی» ارائه میکند.
سخنگوی این وزارتخانه با ستودن این فناوری بهعنوان «احتمالاً تحولآفرین ... در حوزه شناسایی زیرآبی» افزود: «ما این تحول را زیر نظر داریم و بهطور فعال از اپتیکس ۱۱ حمایت میکنیم، از جمله با کمک به اجرای آزمایشها.
«این سامانه میتواند به جنگ ضدزیردریایی و پایش زیرساختهای زیر دریا کمک کند.»
![[لیلا اردبیلی] میراث فرهنگی؛ فراتر از دیوار و سنگ](/news/u/2026-08-23/ettelaat-j0awm.jpg)
