پولیتیکو نوشت: دولت ترامپ وعده داده است ایران را با سطحی بیسابقه از انزوای اقتصادی مواجه کند، اما مقامهای سابق آمریکایی و کارشناسان ایران هشدار میدهند که تهران ممکن است حاضر باشد درد و فشار اقتصادی بسیار بیشتری از آنچه واشنگتن تصور میکند تحمل کند.
به گزارش انتخاب، در ادامه این مطلب آمده: دونالد ترامپ منتظر است ایران در برابر فشار اقتصادی او تسلیم شود. اما ممکن است تهران حاضر باشد حتی بیشتر از واشنگتن منتظر بماند.
در حالی که اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، وعده سطحی از انزوای اقتصادی را داده که «هرگز پیش از این دیده نشده»، مقامهای سابق دولت ترامپ، سفیران سابق آمریکا و دیگر کارشناسان خاورمیانه تردید دارند که تشدید فشار اقتصادی بتواند ایران را وادار کند از خواسته خود برای دریافت عوارض از کشتیهایی که از تنگه هرمز عبور میکنند دست بردارد و سایر امتیازهایی را که ترامپ برای پایان جنگ مطالبه میکند بپذیرد.
جیمز جفری، سفیر سابق آمریکا که در دولتهای سه رئیسجمهور، از جمله نخستین دوره ریاستجمهوری ترامپ، در خاورمیانه خدمت کرده، گفت: «این یک کارزار فرسایشی است و مطمئنم وزارت خزانهداری برای بستن شکافها یا گسترش پوشش تحریمها، این یا آن مورد را تغییر میدهد. اما سخت است باور کنیم بعد از ۲۰ سال تحریمهای آمریکا و تجربه ایران در دور زدن آنها، ناگهان اتفاقی تعیینکننده رخ دهد.
این ارزیابی نشاندهنده عدم تقارن وضعیت دو طرف است
دولت ترامپ در حالی به انتخابات میاندورهای مهم آمریکا نزدیک میشود که با جنگی نامحبوب روبهروست؛ جنگی که قیمت نفت را دوباره به حدود ۹۰ دلار در هر بشکه رسانده و همزمان با کاهش امیدها به دستیابی سریع به توافق صلح، هزینه استقراض بلندمدت آمریکا را به بالاترین سطح خود در نزدیک به دو دهه رسانده است.
در مقابل، مقامات بلندپایه ایران این درگیری را نبردی برای موجودیت نظام میبینند و همین مسئله به تهران انگیزه میدهد درد اقتصادی فوقالعاده شدیدی را تحمل کند، بهجای آنکه شرایطی را بپذیرد که از نظر آنها ممکن است موجودیت نظام را به خطر بیندازد؛ بهخصوص در شرایطی که تورم آمریکا همچنان بالا است و بازار اوراق خزانه آمریکا نیز تحت فشار قرار دارد.
بازده اوراق قرضه ۳۰ ساله دولت آمریکا که ترامپ در گذشته نسبت به آن حساس بوده، روز سهشنبه به بالاترین سطح خود از آستانه بحران مالی جهانی رسید.
افزایش بازده این اوراق به بالاترین سطح نزدیک به دو دهه گذشته صرفاً ناشی از جنگ ششماهه نیست. کمبود جهانی سوخت و بیثباتی گستردهتر باعث شده قیمت انرژی برای مدت طولانیتری بالا بماند و خطر تداوم تورم افزایش پیدا کند. این وضعیت همچنین ریسک بیشتری را متوجه بازار جهانی اوراق قرضه کرده است؛ بازاری که پیشتر نیز بارها نسبت به شوکهای مرتبط با ترامپ واکنش منفی نشان داده است.
جولیا کورونادو، بنیانگذار شرکت MacroPolicy Perspectives، گفت: «ما در وضعیتی هستیم که برای تأمین مالی هزینههای فزاینده، بیشتر و بیشتر هزینه میکنیم.»
او افزود جنگ باعث ایجاد «جهانی پرریسکتر، مملو از اصطکاکهای بیشتر و شوکهای عرضه بیشتر» شده است.»
آیا محاصره دریایی میتواند ایران را تسلیم کند؟
انگیزه بالای ایران برای تحمل این فشار، یکی از دلایلی است که برخی مقامهای سابق دولت آمریکا تردید دارند محاصره دریایی ــ حتی اگر در مقیاس خود در دوران مدرن بیسابقه باشد ــ یا هر راهبرد جدیدی که بسنت ارائه کند، محاسبات تهران را تغییر دهد.
یکی از مقامهای سابق دولت ترامپ که به شرط ناشناس ماندن درباره تأثیر کارزار فشار اقتصادی آمریکا صحبت کرد، گفت: «فشار اقتصادی باید به شکلهای جدیدی به آنها ضربه بزند که تاکنون ندیدهایم تا ذهنیت نظام تغییر کند.»
دولت هنوز مشخص نکرده اقدام بعدی دقیقاً چه خواهد بود، اما گزینهها شامل موارد زیر است:
هدف قرار دادن بانکهای بزرگ چینی که در تجارت نفت ایران نقش دارند؛
گسترش تحریمهای ثانویه علیه کشورهایی که با ایران تجارت میکنند؛
و مصادره داراییهای ایران که تحت صلاحیت قضایی آمریکا قرار دارند، به جای صرفاً مسدود کردن آنها.
مسئولان ایران نیز علناً تلاشهای آمریکا برای وادار کردن آنها به تسلیم از طریق تحریمها را به تمسخر گرفتهاند.
محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس ایران، روز سهشنبه در شبکه اجتماعی X نوشت: «آمریکاییها فکر میکنند فشار بیشتر بر ایران، امتیازهایی را به دست میآورد که هرگز بخشی از توافق نبودهاند.»
او افزود: «بسنت و [وزیر دفاع] پیت هگست خیلی بالاتر از سطح توانایی خودشان عمل میکنند. دست از انتظار برای این گروه دلقکها برای بیرون آوردن خرگوش از کلاه بردارید و خرابکاریای را که به بار آوردهاید جمع کنید.»
[ادعای] کاخ سفید: اهرم فشار دست ماست
با این حال، مقامهای کاخ سفید همچنان اصرار دارند که اهرم فشار در دست آمریکا است
یکی از مقامهای دولت آمریکا که به شرط ناشناس ماندن درباره ارزیابی واشنگتن صحبت کرد، گفت: «تحریمهای خردکننده و یکی از موفقترین محاصرهها، اقتصاد ایران را فلج کرده و ایران را کاملاً ورشکسته کرده است.»
او افزود: «اهرمهای زیادی وجود دارد که رئیسجمهور میتواند در هفتهها و ماههای آینده فشار آنها را بیشتر کند.»
در شش ماهی که از آغاز جنگ ایران گذشته، ترامپ مجموعهای از ابزارهای فشار را برای خفه کردن اقتصادی ایران به کار گرفته است؛ از جمله جلوگیری فیزیکی از فروش مهمترین کالای صادراتی ایران، یعنی نفت، در چارچوب محاصره دریایی بنادر ایران.
دولت آمریکا همچنین:
خریداران خارجی نفت ایران را تحریم کرده،
ناوگان سایه ایران را که نفت این کشور را حمل میکند هدف گرفته،
و تلاش کرده ایران را از شبکههای مالی مورد استفاده برای انتقال پول جدا کند.
اما کسانی که در مذاکرات قبلی با ایران مشارکت داشتهاند میگویند این میزان فشار برای تسلیم شدن کافی نیست؛ بهخصوص پس از شش ماه بمباران آمریکا که بنا بر آمار خود تهران، بیش از ۳۰۰۰ ایرانی را [شهید] کرده است.
علی واعظ، مدیر پروژه ایران در گروه بحران بینالمللی که در مذاکرات مربوط به توافق هستهای سال ۲۰۱۵ برای نزدیک کردن دیدگاههای ایران و قدرتهای جهانی تلاش کرده بود، گفت: «اینکه فشار اقتصادی وجود دارد قابل انکار نیست. سؤال این است که آیا نقطه شکستی وجود دارد؟ و من میگویم برای نظامی که برای بقای خود میجنگد، نقطه شکستی وجود ندارد.»
ترامپ میگوید عجلهای ندارد
با این حال، ترامپ روز سهشنبه همچنان صبر و شکیبایی خود را به نمایش گذاشت و نشان داد آماده است اجازه دهد کارزار فشار اقتصادی مسیر خود را طی کند.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت: «هیچ مذاکره یا گفتوگویی در جریان نیست و هیچ مذاکرهای نیز با جمهوری اسلامی ایران برنامهریزی نشده است. محاصره دریایی همچنان با تمام قدرت و اثرگذاری برقرار است. تنگه هرمز باز و در حال فعالیت است. همه مینهای دریایی برداشته یا منفجر شدهاند. از توجه شما به این موضوع سپاسگزارم!»
یک مقام ارشد کاخ سفید که برای صحبت درباره وضعیت ایران ناشناس ماند، ادعا گرد که ایران بسیار زودتر از زمانی که درد اقتصادی در آمریکا یا بازارهای جهانی غیرقابل تحمل شود، تسلیم خواهد شد.
این مقام اواخر هفته گذشته گفت: «در نهایت ما خواهان توافق هستیم.»
او افزود: «اگر این مسیری است که آنها میخواهند انتخاب کنند، ما مشکلی با آن نداریم.»
نگرانی واشنگتن از قیمت نفت
با این حال، نشانههایی در داخل کاخ سفید وجود دارد که نشان میدهد پیامدهای اقتصادی جنگ به نگرانی فزایندهای تبدیل شده است.
جیدی ونس، معاون رئیسجمهور آمریکا، هفته گذشته در فاکسنیوز گفت نخستین هدف دولت در جنگ ایران این بوده که «نفت و گاز را برای آمریکاییها در سراسر کشور ارزان نگه دارد.»
ترامپ نیز بارها گفته است رأیدهندگان باید افزایش قیمت بنزین را در ازای پایان دادن به جاهطلبیهای هستهای ایران تحمل کنند.
اما رأیدهندگان نگاه ناخوشایندتری دارند.
نظرسنجی رویترز که این هفته منتشر شد، میزان رضایت از عملکرد ترامپ را ۳۳ درصد نشان داد؛ پایینترین سطح ریاستجمهوری او.
حدود ۸۰ درصد آمریکاییها ــ شامل ۸۷ درصد دموکراتها و ۷۱ درصد جمهوریخواهان ــ معتقدند دخالت آمریکا در ایران «برای مدت طولانی ادامه خواهد یافت.»
امید برخی مقامهای سابق به اثرگذاری فشار اقتصادی
با این حال، برخی مقامهای سابق دولت ترامپ همچنان امیدوارند که صبر نتیجه بدهد و کارزار فشار اقتصادی دولت موفق شود.
یکی از دلایل این امید آن است که آنها گزینههای دیگر روی میز، از جمله اعزام نیروهای زمینی آمریکا به ایران، را از نظر سیاسی غیرقابلتحمل میدانند.
فرد فلیتز، رئیس سابق دفتر شورای امنیت ملی ترامپ و نایبرئیس بخش امنیت ملی در American First Policy Institute، پیشبینی کرد که آمریکا ممکن است طی ۳۰ تا ۶۰ روز آینده با «ایرانی متفاوت» روبهرو شود.
فلیتز گفت: «فکر میکنم صبر بهترین رویکرد است.»
او افزود: «باور ندارم یک حمله نظامی گسترده در شرایط فعلی بتواند در تغییر موضع ایران تفاوتی ایجاد کند و بهشدت با ایده تصرف جزیره خارگ یا اعزام نیروهای آمریکایی مخالفم. مردم آمریکا چنین چیزی را نمیخواهند. این اقدام واقعاً ما را در یک باتلاق گرفتار خواهد کرد.»
