از چندمصرفی تا مواد ناشناخته اعتیاد دیگر یک ماده نیست

  سمیه افشین‌فر؛ گروه اجتماعی  /   ترکیب‌هایی که تشخیص، درمان و پیشگیری از آسیب‌های ناشی از مصرف را پیچیده‌تر و نظام پیشگیری و درمان را با پرسش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است. در این میان، متخصصان تأکید دارند که تغییر در الگوی مصرف را باید با داده‌های دقیق و قابل مقایسه سنجید و نمی‌توان بر اساس افزایش کشفیات یا مراجعه به مراکز درمانی درباره شیوع مصرف در کل کشور قضاوت کرد. به عبارتی تغییری که چهره اعتیاد را پیچیده‌تر کرده نظام پیشگیری و درمان را هم با پرسش‌های تازه‌ای روبه‌رو کرده است.

حالا دیگر مسأله فقط این نیست که چه ماده‌ای مصرف می‌شود، اینکه چه موادی با یکدیگر ترکیب و با چه الگویی مصرف می‌شوند و ماده مورد استفاده چه میزان خلوص و ترکیبی دارد نیز اهمیت پیدا کرده است. دکتر امید مساح، پزشک و دکترای تخصصی مطالعات اعتیاد و دبیر کمیته مقالات نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد، با بیان این مطالب به «ایران» می‌گوید: «از افزایش مراجعه به مراکز درمانی یا افزایش کشفیات نمی‌توان به تنهایی نتیجه گرفت که شیوع مصرف در کل کشور نیز به همان نسبت افزایش یافته است.»

یکی از نگرانی‌های جدی متخصصان، مصرف همزمان چند ماده است. دکتر رضا دانشمند، روان‌پزشک و دبیر اجرایی نوزدهمین کنگره دانش اعتیاد، درباره پیامدهای این الگو به «ایران» می‌گوید: «ترکیب مواد افیونی با داروهای آرام‌بخش مانند بنزودیازپین‌ها یا الکل، از نظر خطر بیش‌مصرف و اختلال تنفسی اهمیت ویژه‌ای دارد.» به گفته او، افزودن یک ماده محرک به مواد افیونی نیز خطر را از بین نمی‌برد. چنین ترکیبی می‌تواند مسمومیت، مشکلات قلبی، بی‌خوابی، بدگمانی و دشواری تشخیص بالینی را افزایش دهد. او می‌گوید: «برخی مصرف‌کنندگان ممکن است تصور کنند استفاده از محرک می‌تواند خواب‌آلودگی ناشی از مواد افیونی را خنثی کند، اما این تصور به معنای از بین رفتن خطر سرکوب تنفسی نیست. برای همین در فرآیند درمان لازم است پزشک از همه مواد و داروهایی که فرد مصرف می‌کند، اطلاع داشته باشد، حتی داروهایی که با نسخه تهیه شده‌اند.» …