تاریخ شهر و آب در هم تنیده است و همه شهرها، بدون استثنا، برای بقا وابسته به آب هستند. فارغ از ثروت، مذهب و جایگاه اجتماعی، همه شهرنشینان به آب نیاز دارند و دسترسی به آب نیز از یکسو با سازماندهی اجتماعی و از طرف دیگر با شبکههای انتقال، لولهها، کانالها، مخازن، رودخانهها و فناوریهای مشابه تأمین میشود. به این اعتبار، آب شاید تنها منبع حیاتی باشد که باید همزمان از لحاظ اجتماعی سازماندهی و از جهت فنی مدیریت شود. همین ویژگیها باعث شده است که کنترل و توزیع آب در طول تاریخ، یکی از مهمترین عوامل شکلدهنده قدرت، نابرابری و سازمان فضایی شهرها باشد.
هیچ دو شهری از نظر هیدرولوژیک یکسان نیستند و تفاوت در نظام هیدرولوژیک، بخشی از شخصیت تاریخی، فضایی و نهادی هر شهر را میسازد. تفاوت در الگوی بارش، تبخیر، رودخانهها، آبهای زیرزمینی، دریاچهها، یخچالهای طبیعی یا دسترسی به دریا باعث میشود که هر شهر چشمانداز آبی ویژه خود را داشته باشد. چشمانداز آبی مجموعه ویژگیهای طبیعی و اجتماعی مرتبط با آب در یک سرزمین است که شرایط زندگی و توسعه شهر را تعیین میکند. تفاوت در چشمانداز آبی شهرها، زیرساختهای فنی مورد نیاز آنها را متفاوت میکند و همزمان بر حس مکان[۱] نیز تأثیر میگذارد. تفاوت در چشماندازهای آبی بهطور بنیادین شخصیت شهرها و احساس تعلق به مکان را تعریف میکند. به عبارت دیگر، هویت شهری علاوه بر معماری و فرهنگ، محصول نظام آبی شهر نیز هست. شهری که در کنار رودخانهای دائمی شکل گرفته، تجربهای کاملاً متفاوت از شهری دارد که به آب زیرزمینی یا آبشیرینکن وابسته است. بر این اساس، پیدایش شهرها و شیوههای شهرنشینی نتیجه فرایند طولانی سازگاری با ویژگیهای هیدرولوژیک آن مکان است. رودخانه، چشمه، دریاچه و دریا تعیین میکنند شهر چگونه رشد کند، جمعیت آن تا چه اندازه افزایش یابد، چه نوع اقتصادی شکل بگیرد و چه زیرساختهایی در آن ایجاد شود. رودخانه بهمثابه هویت مکانی …
