مسیریابی دلار بدون تورم

علیرضا کتانی:  نرخ ارز در ماه‌های اخیر، دستخوش نوسانات بسیاری بوده است؛ این متغیر مهم در اقتصاد کشور در ماه‌های اخیر، از شرایط سیاست خارجی، انتظارات تورمی و محاصره دریایی متاثر شده است. در این شرایط، نرخ حقیقی ارز که به معنی نرخ اسمی ارز به صورت تعدیل شده با  تورم ایران و آمریکا است، به سطوح بسیار بالایی رسیده است. این سطوح پیش‌تر تنها در سال ۱۳۹۹ تجربه شده بود. بررسی داده‌های نرخ حقیقی ارز از فروردین ۱۳۹۳ تا مهر ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که این شاخص در دوره‌های مختلف، نوسانات چشم‌گیری را تجربه کرده است. در برخی مقاطع، جهش نرخ ارز باعث افزایش سریع نرخ حقیقی شده و در دوره‌هایی دیگر، ثبات نسبی نرخ اسمی در کنار تداوم تورم داخلی، زمینه کاهش آن را فراهم کرده است. با توجه به اینکه تورم مهرماه هنوز توسط مراجع آماری اعلام نشده است، نرخ تورم مهرماه در این گزارش، بر اساس میانگین سه ماه اخیر تخمین زده شده است. بر اساس داده‌های موجود، بالاترین مقدار ثبت‌شده در این مجموعه به مهر ۱۳۹۹ بازمی‌گردد که نرخ حقیقی ارز به ۲۷۶ هزار تومان رسید. در شهریور ۱۴۰۵، این شاخص به ۲۲۹ هزار تومان افزایش یافته است. در مهر ۱۴۰۵ نیز نرخ حقیقی ارز به ۲۵۸ هزار تومان رسید. به این ترتیب، نرخ حقیقی ارز اکنون در سطحی قرار دارد که اگرچه به رکورد تاریخی ثبت‌شده در سال ۱۳۹۹ نزدیک شده، اما هنوز با آن فاصله دارد.

سوال مهم در این میان این است که آیا روند تحولات ارزی و تورمی به گونه‌ای پیش خواهد رفت که نرخ حقیقی ارز بار دیگر رکورد سال ۱۳۹۹ را ثبت کند؟ پاسخ به این پرسش، صرفا با مشاهده روند صعودی ماه‌های اخیر امکان‌پذیر نیست. مسیر آینده این شاخص به تحولات نرخ اسمی دلار، تورم داخلی، تغییرات قیمت‌ها در آمریکا و همچنین چشم‌انداز درآمدهای ارزی و روابط خارجی کشور وابسته است. از این رو، برای ارزیابی احتمال ثبت رکورد جدید، باید روند تاریخی این شاخص و سازوکارهای اثرگذار بر آن را همزمان بررسی کرد.  از جهش ارزی ۱۳۹۷ تا رکورد ۱۳۹۹ …