درس‌های اقتصاد برای همه | قسمت چهارم: طرح‌های عمومی یعنی مالیات | چرا پروژه‌های دولتی اشتغال‌زا، ثروت‌آفرین نیستند؟

در این فصل، علاوه بر اینکه بار دیگر درباره مغلطه «قدرت خرید» می‌شنویم، هنری هازلیت مغلطه «اشتغال به‌عنوان هدفی در خود» را معرفی می‌کند. این اشتباه معمولاً بر این ایده استوار است که ثروت توسط میزان پول خرج‌شده ایجاد می‌شود و قانون سِی (ژان باتیست سی معتقد بود عرضه تقاضای خودش را پیدا می‌کند) را نادیده می‌گیرد. این استدلال بر اساس معادله کینزیِ سطح ثروت موجود یعنی تولید ناخالص داخلی (که بیان می‌کند هرچه میزان مصرف در یک کشور بیشتر باشد، آن کشور ثروتمندتر است) شکل گرفته است:

تولید ناخالص داخلی = مصرف خصوصی + سرمایه‌گذاری خصوصی + هزینه‌های دولتی + (صادرات - واردات). پروژه‌های عمومی مستلزم مالیات هستند

اگر فکر می‌کنید پروژه‌های دولت برای ایجاد شغل، راه میان‌بری به سوی ثروت و رفاه عمومی است، شاید وقت آن رسیده که درباره حساب‌کتاب‌های پشت پرده‌ی مالیات‌ها دقیق‌تر شوید. بیاییم این نوع نگرش را دقیق‌تر بررسی کنیم؛ فرض کنیم در جمع خانواده، برادر شما اینطور استدلال می‌کند:

– با افزایش هزینه‌های دولتی، به‌طور خودکار ثروت تولید خواهیم کرد؛ زیرا شغل‌های بیشتری برای مردم فراهم می‌کنیم که این امر قدرت خرید را افزایش می‌دهد.

خواهر شما می‌گوید: 

– با این حال، تو فراموش کرده‌ای در نظر بگیری که هر یک ریال پولی که دولت خرج می‌کند باید از جایی تأمین شود. این پول یا از سرمایه‌ای می‌آید که دولت از پیش در اختیار دارد (که حاصل مالیات‌هایی است که من در گذشته پرداخت کرده‌ام)، یا از پولی است که دولت در زمان حال با افزایش مالیات‌ها از ما خواهد گرفت، یا پولی است که در آینده از ما سلب خواهد کرد؛ چه از طریق استقراض که باید اصل پول را به همراه سود آن بازپرداخت کند، و چه از طریق چاپ پول (که به بیان تخصصی، یعنی افزایش حجم پول در بانک مرکزی و در نتیجه: تورم) که شکلی زیان‌بارتر از مالیات محسوب می‌شود. کسی که پول دولت را دریافت می‌کند، به هزینه کسی که پول از او سلب شده است، بهره‌مند می‌شود. …