[مسعود دشتی درخشان] هرمز؛ یک متغیر اقتصادی قابل قیمت‌گذاری

در بازار نفت، گاهی تصمیم درباره چند ده کشتی می‌تواند پیامدهایی بسیار فراتر از خود شناورها داشته باشد. قرار گرفتن ۴۵ فروند کشتی در فهرست سیاه اعلام‌شده از سوی ایران، در ظاهر اقدامی محدود است، اما اهمیت واقعی آن زمانی آشکار می‌شود که ریسک یک کشتی به کشتی دیگر، عملیات انتقال کشتی به کشتی(STS)، بیمه، تأمین مالی و در نهایت به کل محموله سرایت کند.

گزارش رویترز نشان می‌دهد دست‌کم سه پالایشگر هندی و یک شرکت بزرگ بین‌المللی انرژی، سیاست‌های چارترینگ خود را برای اجتناب از این شناورها تغییر داده‌اند؛ حتی اگر این کشتی‌ها تنها در عملیاتSTS خارج از هرمز به کار گرفته شوند. همزمان سازمان موسوم به «Persian Gulf Strait Authority » هشدار داده کشتی‌هایی که با شناورهای فهرست‌شده اقدام به انتقال محموله کنند نیز ممکن است با جریمه، توقیف یا مصادره محموله مواجه شوند. برخی شناورهای این فهرست نیز در زنجیره حمل شرکت‌هایی مانند آرامکو وADNOC مورد استفاده قرار گرفته‌اند. اگر این رویکرد در میان خریداران، کشتیرانی‌ها، بیمه‌گران و مؤسسات مالی گسترش یابد، مسئله دیگر صرفاً «۴۵ کشتی» نیست؛ بلکه سرایت ریسک از یک شناور به کل زنجیره انتقال نفت است.

تولیدکنندگان بزرگ نفت و فرآورده در خلیج فارس طی سال‌ها، معماری لجستیکی چندلایه‌ای برای عبور از تنگه هرمز ایجاد کرده‌اند. در این مدل، کشتی‌های شاتل، نفت خام و فرآورده‌ها را از پایانه‌های داخل خلیج فارس منتقل می‌کنند و پس از عبور از بخش پرریسک مسیر، محموله در نقاطی مانند فجیره یا صحار از طریق عملیاتSTS به کشتی‌های بزرگ‌تر تحویل داده می‌شود. این سازوکار یکی از ابزارهای مهم حفظ جریان صادرات منطقه بوده است؛ کشتی نخست، بخش پرریسک مسیر را طی می‌کند و کشتی دوم، محموله را به بازارهای جهانی می‌رساند. …