بعثت، خیزشی آگاهانه است/ تجمع شبانه، تریبونی برای شنیدن صدای همه مردم

به گزارش خبرنگار اجتماعی ایسکانیوز، جامعه، هر اندازه مدرن و منضبط، باز هم به لحظه‌هایی نیاز دارد که در آن آدم‌ها بیرون از تقویم کار و قاعده‌های روزمره، کنار هم بایستند؛ لحظه‌هایی که جامعه‌شناسان آن‌ها را مناسک جمعی می‌نامند. تجمعات شبانه پس از جنگ چهل‌روزه، یکی از همین لحظه‌هاست؛ گردهم‌آمدنی که در آن همدلی، آیین، شعار و مراقبت در هم آمیخته است. اما هر شوری، اگر از اندازه خود بگذرد، می‌تواند به ضد خود بدل شود.

در ادامه گفت‌وگوی ایسکانیوز با محمد زینالی اناری، جامعه‌شناس و پژوهشگر اجتماعی را بخوانید:

زینالی اناری درپاسخ به اینکه از منظر جامعه‌شناسی، چه زمانی این موج همبستگی، از یک «کنش اعتراضی یا حمایتی» به سمت «رفتارهای تک‌بعدی» حرکت می‌کند و چگونه می‌توان مانع از تبدیل شدن این انرژی جمعی به ابزاری برای دوقطبی‌سازی در سطح جامعه شد، گفت: جامعه ساختاری منتظم دارد. درک انتزاعی ما از جامعه و تنظیم آرایش زندگی اجتماعی در طول زمان و در هر دوره شکل خاص خود را داشته است.

او با اشاره به شکل‌گیری دولت_ملت‌ها در دوره جدید، اضافه کرد: در دوره امپراتوری، سپس در دوره‌ای که آن را فئودالیسم می‌نامند و در این دوره جدید که ناسیونالیسم دولت-ملت است، جامعه تنظیم خاص خود را دارد؛ یعنی در هر دوره قراردادهایی برای شکل‌گیری نظم اجتماعی وجود داشته است. ‌

این پژوهشگر اجتماعی در ادامه درباره اینکه خارج از این قواعد چه اتفاقی می‌افتد، اظهار کرد: خارج از آن قرارداد انضباطی یا آن قواعد انتظام‌بخش، ما با حالتی از به‌هم‌ریختگی جامعه مواجه می‌شویم؛ یعنی آن نظم روزمره وجود ندارد.

وی با بیان اینکه این به‌هم‌ریختگی در مناسبات آیینی معنا پیدا می‌کند، گفت: در مناسبات آیینی، در اعیاد، در تعزیه‌ها، در مرگ‌ها و در زلزله و بلایا، در همه این موارد جامعه یا به‌طور مقطعی یا به‌صورت تناوبی نظم خود را تغییر می‌دهد.

او با اشاره به وجود اعیاد، مناسبت‌ها و آیین‌های اجتماعی، اضافه کرد: در مناسبتی مانند نیمه شعبان جامعه تعطیل شده و فعالیت‌های جمعی به برنامه‌های مربوط به آن اختصاص داده می‌شود. هر هفته نیز یک روز جمعه هست که تعریفش بیشتر در ارتباط با کار و شغل روزمره است. …