در روزهایی که انتظار میرفت با اوجگیری فصل برداشت و ورود برنج تازهمحصول شمال، بازار با افت قیمت و آرامش نسبی همراه شود، رصد جدیدترین تحولات بازار برنج ایرانی در پایان شهریورماه روایتی کاملاً معکوس و شوکهکننده را نشان میدهد.
برنج هاشمی، به عنوان پرطرفدارترین و خوشعطرترین پایثابت سفرههای ایرانی، اکنون با جهشهای پیدرپی قیمتی عملاً از دسترس بخش بزرگی از طبقه متوسط خارج شده و جایگاه خود را به عنوان یک «کالای فوقلوکس» تثبیت کرده است.
این تغییر جایگاه، نه فقط یک نوسان فصلی، بلکه نشاندهنده یک تغییر ساختاری عمیق در سبد معیشت خانوارهاست که زنگ خطر را برای سفرههای طبقه متوسط و دهکهای درآمدی پایینتر به صدا درآورده است.
وضعیت فعلی بازار برنج هاشمی، حاصل تلاقی بیرحمانه مجموعهای از عوامل است که دستبهدست هم دادهاند تا تیر خلاص را به قدرت خرید مردم بزنند.
در صدر این عوامل، جهش افسارگسیخته هزینههای تولید قرار دارد که کشاورزان را در تنگنای شدیدی قرار داده است؛ از افزایش هزینههای نهادههای کشاورزی و سم و کود گرفته تا رشد تصاعدی دستمزد کارگران فصلی و هزینههای حملونقل و فرآوری، همگی باعث شدهاند تا قیمت تمامشده محصول برای شالیکار به قدری بالا برود که عرضه آن با قیمتهای سالهای گذشته عملاً غیرممکن باشد.
با این حال، مشکل تنها به هزینههای تولید محدود نمیشود. در لایههای پنهان بازار، جولان دلالان و واسطههایی که در مراحل مختلف زنجیره تامین، از مزرعه تا خردهفروشی، حاشیه سود خود را به صورت غیرمنطقی افزایش میدهند، سهم بزرگی در التهاب فعلی دارد.
این واسطهها با احتکار محصول یا ایجاد فضای روانی برای کمبود برنج، اجازه نمیدهند که برنج تازه با قیمت واقعی به دست مصرفکننده نهایی برسد و در نتیجه، فاصله میان قیمت درب شالیکوبی و قیمت فروش در مغازههای سطح شهر به شکافی عمیق تبدیل شده است.
اینکه برنج هاشمی با آن عطر و طعم بینظیرش که پیوندی دیرینه با فرهنگ و سفرههای ایرانی دارد، اکنون به کالایی تبدیل شده که برای خرید آن باید بودجهای … …
