این روزها در معادله جنگ یمن، تغییر جایگاه بازیگران و انتقال ابتکار عمل از ائتلاف عربستان به نیروهای یمنی دیده میشود؛ این تغییر صرفاً با شمارش حملات موشکی و پهپادی قابل توضیح نیست و باید آن را در چارچوب روابط بینالملل و جامعهشناسی سیاسی قدرت فهم کرد. بازیگری که سالها تحت فشار نظامی، محاصره اقتصادی و محدودیتهای زمینی، دریایی و هوایی قرار داشته، اکنون تلاش میکند با استفاده از موقعیت جغرافیایی خود و ظرفیت اثرگذاری بر خطوط کشتیرانی در دریای سرخ و خلیج عدن، هزینههای ادامه جنگ را برای طرف مقابل افزایش دهد. از این منظر، آنچه یمنیها دنبال میکنند، تبدیل «آسیبپذیری» به «اهرم فشار» است؛ یعنی انتقال هزینه محاصره از جامعه یمن به ساختار اقتصادی و امنیتی عربستان. این تغییر، بهویژه در شرایطی که حمایت سیاسی و نظامی واشنگتن از ریاض و تلآویو با انتقادهای فزاینده روبهروست، میتواند نشانهای از شکلگیری نوعی موازنه نامتقارن باشد که در آن یک بازیگر بدون برخورداری از ظرفیتهای متعارف یک دولت قدرتمند، میکوشد با کنترل نقاط حساس ارتباطی و امنیتی و خلاقیت در نبرد، قدرت چانهزنی خود را افزایش دهد. در میان تمام این قدرتنماییهای یمن، پاکستان و ترکیه که بنا به توافق سهجانبه قرار بود حمله به دو شریک را حمله به خود تلقی کنند، تنها مشغول تماشای ماجرا هستند! یمن از محاصره کامل عربستان میگوید
در چنین فضایی است که دیروز سخنگوی دولت یمن اعلام کرد که نیروهای مسلح این کشور با جلوگیری از عبور ۴۸ کشتی از دریای سرخ و دریای عرب و هدف قرار دادن هشت نفتکش، توانستهاند معادله «محاصره در برابر محاصره» را علیه عربستان ایجاد کنند. عمر البخیتی، سخنگوی دولت یمن، در گفتوگو با خبرگزاری سبأ، آغاز این مرحله را ۲۰ ژوئیه (21 تیر) اعلام کرده و گفته است که عملیاتها در پاسخ به بیش از ۱۲ سال محاصره زمینی، دریایی و هوایی یمن انجام میشود که خسارتهای گسترده انسانی و اقتصادی بر مردم یمن تحمیل کرده است. البخیتی همچنین این عملیاتها را نتیجه چهار سال «تعلل» عربستان و نقض تعهدات مربوط به توافق کاهش تنش دانسته و تأکید کرده است که هدف اعلامشده یمنیها تنها فشار نظامی نیست، بلکه پایان محاصره، دسترسی یمن به منابع خود برای پرداخت حقوق، خروج نیروهای اشغالگر از خاک این کشور و پایان قیمومت خارجی است.
در همین چارچوب، سخنگوی دولت یمن از نیروهای همسو با عربستان خواسته است از تأسیسات و تجمعات نظامی این کشور فاصله بگیرند و عربستان را نیز به توقف آنچه اجرای «دستورات آمریکایی و صهیونیستی» خوانده، فراخوانده است. این موضع نشان میدهد که صنعاء تلاش دارد جنگ را از یک درگیری صرفاً مرزی به منازعهای بر سر حاکمیت، منابع و استقلال تصمیمگیری سیاسی تبدیل کند؛ روایتی که در آن ریاض نه صرفاً یک رقیب نظامی، بلکه بخشی از یک نظم منطقهای تحت حمایت واشنگتن و رژیم اسرائیل معرفی میشود. پهپادها به فرودگاه و آرامکو رسیدند
همزمان، یحیی سریع، سخنگوی نیروهای مسلح یمن، از اجرای دو عملیات پهپادی علیه مواضع عربستان خبر داده است. به گفته او، در یکی از این عملیاتها منطقهای مهم در فرودگاه نجران و در عملیات دوم تأسیسات شرکت آرامکو در نجران هدف قرار گرفتهاند. سریع علت این حملات را واکنش به نقض حریم هوایی استان صعده از سوی عربستان اعلام کرده است. اهمیت این حملات، فارغ از ارزیابی مستقل درباره میزان خسارت واردشده، در انتخاب اهداف نیز قابلتوجه است؛ زیرا فرودگاه و تأسیسات انرژی، برخلاف اهداف صرفاً تاکتیکی در میدان نبرد، مستقیماً با امنیت زیرساختی و اقتصادی عربستان ارتباط دارند. یمن با این الگوی عملیات میکوشد نشان دهد که تداوم فشار بر خاک خود میتواند هزینههایی در عمق خاک عربستان نیز ایجاد کند. این همان نقطهای است که موازنه نامتقارن قدرت معنا پیدا میکند: عربستان از برتری گسترده در تجهیزات نظامی و پشتیبانی خارجی برخوردار است، اما طرف یمنی میکوشد با انتخاب اهداف حساس و استفاده از پهپادها و توان دریایی، این برتری را به مزیتی پرهزینه تبدیل کند. همچنین سخنگوی نیروهای مسلح یمن بیانیهای مهم نیز درباره هدف قرار گرفتن مزدوران سعودی با پهپاد «رجوم» صادر کرد. توافق سهجانبه تماشایی!
با وجود حملات اخیر یمن به خاک عربستان، توافقنامه دفاع مشترک میان عربستان، پاکستان و ترکیه که تصریح میکند «حمله مسلحانه به یکی از اعضا، حمله به همه تلقی میشود»، تاکنون به هیچگونه واکنش جمعی عملی منجر نشده است. این سکوت، کارآمدی ماده شبیه به ماده ۵ ناتو را در برابر تهدیدات جاری زیر سؤال برده است و اکنون به مایه شوخی کاربران اجتماعی تبدیل کرده است. حالا برخی به طعنه میگویند منظور از این بند این بوده که پس از حمله به یک عضو دیگر عضوها موظف هستند که به تماشای این حملات بنشینند! گسترش میدان تقابل
همزمان با تحولات نجران، گزارش سازمان عملیات تجارت دریایی انگلیس از یک حادثه دریایی در فاصله ۱۳۶ مایلی شرق المکلا در یمن، بار دیگر حساسیت امنیتی آبراههای منطقه را برجسته کرده است. براساس این گزارش، یک نفتکش پس از نزدیکشدن یک کشتی دیگر در خلیج عدن پیام اضطراری درخواست کمک ارسال کرده و برخی منابع نیز مدعی شدهاند که شش فرد مسلح وارد نفتکش شده و آن را به سمت سومالی هدایت کردهاند؛ با این حال، جزئیات بیشتر درباره مالکیت نفتکش، هویت افراد مسلح و انگیزه این اقدام در زمان انتشار گزارش روشن نبوده است.
کد خبر 1062345
