در شرایطی که مسیر مذاکرات میان ایران و آمریکا همچنان با موانع جدی روبهرو است، تحرکات دیپلماتیک برخی کشورهای منطقه بار دیگر افزایش یافته است. سفر عاصم منیر، فرمانده ارتش پاکستان، به تهران و همزمان رایزنیهای عمان درباره تحولات منطقه و تنگه هرمز، توجهها را به احتمال فعال شدن دوباره کانالهای میانجیگری میان تهران و واشنگتن جلب کرده است.
جلال ساداتیان، دیپلمات پیشین ایران در انگلیس، در گفتوگو با فرارو معتقد است سفر فرمانده ارتش پاکستان به تهران را نمیتوان صرفاً یک سفر عادی ارزیابی کرد و احتمال دارد اسلامآباد در این سفر حامل پیامی برای ایران باشد.
به گفته او، پاکستان پیش از این نیز تلاش کرده از روابط خود با ایران و آمریکا برای نزدیک کردن مواضع دو طرف استفاده کند و ورود دوباره این کشور به روند تحولات منطقه میتواند در همین چارچوب ارزیابی شود.
ساداتیان تأکید کرد پاکستان از یک سو با ایران روابط نزدیکی دارد و از سوی دیگر دارای ارتباطات قابل توجهی با آمریکا است؛ بنابراین میتواند در انتقال پیام میان تهران و واشنگتن و تلاش برای کاهش سطح تنشها نقش داشته باشد. عمان دوباره وارد میدان شد
در کنار پاکستان، عمان نیز بار دیگر تحرکات دیپلماتیک خود را افزایش داده است. عمان طی سالهای گذشته یکی از مهمترین کانالهای میانجیگری میان ایران و آمریکا بوده و اکنون سفر وزیر خارجه این کشور به ایران، بار دیگر توجهها را به نقش مسقط جلب کرده است.
ساداتیان معتقد است تحولات مرتبط با خلیج فارس و تنگه هرمز میتواند یکی از محورهای مهم رایزنیهای عمان باشد و رسیدن تهران و مسقط به تفاهمهایی در این حوزه ممکن است زمینه کاهش بخشی از تنشهای موجود را فراهم کند.
با این حال او تأکید دارد که نقش میانجیها محدود به فراهم کردن زمینه مذاکره و انتقال پیام است و در نهایت این ایران و آمریکا هستند که باید درباره مسائل اصلی به توافق برسند. چرا میانجیها دوباره فعال شدهاند؟
به اعتقاد این دیپلمات پیشین، افزایش فعالیت کشورهای میانجی نشان میدهد ادامه بحران برای بازیگران مختلف منطقهای و فرامنطقهای هزینهزا شده است.
هر یک از کشورهای میانجی ممکن است با انگیزه متفاوتی وارد میدان شده باشند؛ از جلوگیری از گسترش بحران گرفته تا تأمین منافع اقتصادی و حفظ جایگاه سیاسی در منطقه.
ساداتیان همچنین معتقد است آمریکا در کنار ادامه فشارهای اقتصادی علیه ایران، همچنان گزینههای دیگر را نیز بهعنوان اهرم فشار حفظ کرده، اما استفاده از میانجیها میتواند راهی کمهزینهتر برای مدیریت بحران و جلوگیری از تشدید تنشها باشد. آیا آمریکا آماده بازگشت به مذاکره است؟
فعال شدن دوباره پاکستان و عمان لزوماً به معنای تصمیم قطعی واشنگتن برای بازگشت به مذاکرات نیست، اما میتواند نشانهای از تلاش برای باز نگه داشتن کانالهای ارتباطی و بررسی راههای کاهش تنش باشد.
ساداتیان تأکید میکند که میانجیها به تنهایی قادر به ایجاد توافق نیستند؛ آنها میتوانند پیام منتقل کنند، پیشنهاد ارائه دهند و زمینه گفتوگو را فراهم کنند، اما تصمیم نهایی درباره بازگشت به میز مذاکره در اختیار تهران و واشنگتن خواهد بود.
