براساس اعلام سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل، سالانه ۴/۵ میلیون تن انواع محصولات کشاورزی در این استان تولید میشود و این استان مرزی، ۴ درصد تولیدات کشاورزی کشور را به خود اختصاص میدهد. یکسوم اشتغال و تولید ناخالص داخلی استان به بخش کشاورزی مربوط است؛ بخشی که با تکیه بر دشتهای حاصلخیز، نیروی انسانی فعال و زیرساختهای رو به توسعه، ستون اصلی اقتصاد اردبیل به شمار میرود. کشت گندم در حدود ۲۸۰ تا ۳۰۰ هزار هکتار و جو در حدود ۱۲۷ هزار هکتار، سهم عمده الگوی کشت استان را تشکیل و نشان میدهد اردبیل در تأمین محصولات راهبردی کشور جایگاه تعیینکننده دارد.
سهم بزرگ در امنیت غذایی
استان اردبیل با ۱۳۵ هزار بهرهبردار کشاورزی، یکی از کانونهای اصلی تولید در شمالغرب کشور است. وجود سه دشت مهم مغان، اردبیل و مشگینشهر، این استان را برای تولید انواع محصولات زراعی، باغی و دامی مستعد میکند. در کنار این مزیت طبیعی، مجموعههای بزرگی، چون کشت و صنعت و دامپروری مغان و کشت و صنعت و دامپروری پارس، ظرفیت تولید و اشتغال استان را تقویت میکنند.
باغات میوه کشت و صنعت مغان در ۳ هزار هکتار، از بزرگترین و کاملترین طرحهای باغبانی مدرن کشور به شمار میرود. این مجموعه علاوه بر تولید ۲۵۰ هزار تن محصولات زراعی، سالانه ۶۰ هزار تن شیر خام نیز تولید میکند و محصولات باغی آن در ۱۱ نوع و ۱۳۶ رقم، در بازار داخل و کشورهای همسایه شناختهشده است. در سوی دیگر، کشت و صنعت پارس نیز بهعنوان دومین قطب بزرگ تولیدات کشاورزی و لبنی شمال استان، بر پایه سرمایهگذاریهای زیرساختی در سد، شبکه آبیاری، زهکشی و تسطیح، نقش مهمی در توسعه کشاورزی منطقه ایفا میکند.
حسین احدی عالی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان اردبیل میگوید: «استان اردبیل با وجود آنکه حدود یک درصد مساحت کشور را دارد، ۴ درصد محصولات کشاورزی ایران را تولید میکند. ما ۷۸۰ هزار هکتار اراضی مستعد کشاورزی داریم و در تولید ۱۲ محصول استراتژیک، از جمله گندم، عدس و کلزا، جزو استانهای برتر کشور هستیم. اردبیل در تولید ثروت بخش کشاورزی نیز رتبه چهارم کشور را به دست میآورد.»
هوشمندسازی و صادرات، فصل تازه کشاورزی
در کنار تولید سنتی و مزیتهای طبیعی، امروز هوشمندسازی کشاورزی به مهمترین محور تحول در اردبیل تبدیل میشود. اجرای این طرح بهصورت پایلوت کشوری، نشان میدهد که نگاه سیاستگذار از افزایش صرف تولید، به سمت ارتقای بهرهوری، کاهش هزینه، تقویت زنجیره ارزش و توسعه صادرات حرکت میکند.
معاون هماهنگی امور اقتصادی استاندار اردبیل، در اینباره میگوید: «هوشمندسازی کشاورزی و توسعه صادرات دانشبنیان در استان اردبیل بهصورت پایلوت کشوری اجرا میشود و دستگاههای مرتبط باید متناسب با اهمیت این طرح، اقدام عملیاتی انجام دهند. در این مسیر، محوریت با مردم و بخش خصوصی است و مجموعه کشت و صنعتهای استان نیز باید به سمت علمی کردن تولیدات خود حرکت کنند.»
بهروز خلیلی تأکید میکند: «اردبیل جزو شش استان پرمرز کشور است و یکی از ظرفیتهای مهم ایران در توسعه مبادلات مرزی به شمار میرود. سال گذشته ۲۸۷میلیون دلار صادرات از استان انجام میشود که ۳۵میلیون دلار آن معادل ۱۲درصد، به صادرات دانشبنیان اختصاص دارد.»
به گفته مسئولان، اردبیل اکنون ۹ شهرک گلخانهای فعال، ۱۶ واحد فناور و هشت شرکت دانشبنیان در بخش کشاورزی دارد. این ظرفیت، نشانه عبور تدریجی کشاورزی استان از الگوی سنتی به سمت کشاورزی فناور، پایدار و بازارمحور است. همچنین حمایت دولت از صنایع تبدیلی و تکمیلی، مسیر جلوگیری از خامفروشی محصولات را هموار میکند؛ مسیری که برای استانی با این حجم تولید، ضرورتی انکارناپذیر است.
اردبیل امروز به انبار غله و محصولات متنوع شهرت دارد، اما میکوشد تا میان مزرعه، فناوری و صادرات، یک زنجیره کامل ارزش بسازد. اگر این مسیر با سرمایهگذاری، حمایت از دانشبنیانها و تکمیل صنایع تبدیلی ادامه یابد، این استان میتواند از یک قطب تولیدی، به الگوی ملی کشاورزی هوشمند و ثروتآفرین تبدیل شود.
