از سنگرهای دفاع مقدس تا میدان جنگ رمضان؛ مردم چگونه پای کار دفاع ایستادند؟

جنگ که آغاز می‌شود، تنها میدان نبرد نیست که تغییر می‌کند، زندگی مردم، مناسبات اجتماعی، احساس امنیت، مسئولیت‌پذیری و حتی تعریف انسان‌ها از «وطن» و «دفاع» نیز دستخوش تغییر می‌شود، دوران دفاع مقدس برای ملت ایران تنها یک دوره ۸ ساله از تاریخ معاصر نیست، بلکه روایتی ماندگار از روزهایی است که مردم از هر قشر و با هر توان و امکانی، خود را بخشی از یک دفاع جمعی می‌دانستند، از رزمنده‌ای که راهی جبهه شد تا مادری که فرزندش را بدرقه کرد، دانش‌آموزی که در حد توان خود کمک جمع‌آوری کرد و مردمی که پشت جبهه، سنگر دیگری برای پشتیبانی از رزمندگان ساخته بودند.

سال‌ها از آن روزها گذشته است، نسلی که جنگ را با چشم دیده و با تمام وجود لمس کرده، امروز در جایگاه راوی و شاهد یک تجربه تاریخی ایستاده است، اما نسل جدید، جنگ را نه در سنگرهای خاکی و عملیات‌های شبانه، بلکه در شرایطی متفاوت و با ابزارها، تهدیدها و شیوه‌های جدید مواجهه با بحران تجربه کرده است، جنگ ۱۲ روزه و پس از آن جنگ رمضان، هر یک در شرایط و مختصات متفاوتی شکل گرفتند، اما یک پرسش اساسی را بار دیگر پیش روی جامعه قرار دادند، در زمان تهدید، مردم چگونه باید در کنار یکدیگر بایستند و مفهوم همدلی و دفاع اجتماعی چگونه می‌تواند از نسلی به نسل دیگر منتقل شود؟

مقایسه دفاع مقدس با جنگ ۱۲ روزه و جنگ رمضان، صرفاً مقایسه دو دوره تاریخی یا دو شیوه نبرد نیست، بلکه فرصتی برای بازخوانی ماهیت جنگ، تغییر شکل تهدیدها، تفاوت شرایط اجتماعی و همچنین بررسی نقش مردم در بزنگاه‌های حساس است؟ آیا همان روحیه همدلی، همراهی و مسئولیت اجتماعی که در دوران دفاع مقدس در میان مردم شکل گرفته بود، امروز نیز با همان ویژگی‌ها وجود دارد؟ مشارکت اجتماعی مردم در جنگ رمضان چه تفاوتی با مشارکت مردمی در دوران دفاع مقدس دارد و نسل امروز چگونه می‌تواند از تجربه نسلی که روزهای سخت جنگ را پشت سر گذاشته است، برای مواجهه با بحران‌های جدید بهره بگیرد؟ …